Available Bhashyas

Bhashyas

Choose the bhashyas to show on this mantra page.

Atharvaveda - Mantra 3

Atharvaveda 6/125/3

142 Sukta
3 Mantra
6/125/3
Devata- वनस्पतिः Rishi- अथर्वा Chhanda- त्रिष्टुप् Suktam- वीर रथ सूक्त
Mantra with Swara
इन्द्र॒स्यौजो॑ म॒रुता॒मनी॑कं मि॒त्रस्य॒ गर्भो॒ वरु॑णस्य॒ नाभिः॑। स इ॒मां नो॑ ह॒व्यदा॑तिं जुषा॒णो देव॑ रथ॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय ॥

इन्द्र॑स्य । ओज॑: । म॒रुता॑म् । अनी॑कम् । मि॒त्रस्य॑ । गर्भ॑: । वरु॑णस्य । नाभि॑: । स: । इ॒माम् । न॒: । ह॒व्यऽदा॑तिम् । जु॒षा॒ण: । देव॑ । र॒थ॒ । प्रति॑ । ह॒व्या । गृ॒भा॒य॒ ॥१२५३॥

Mantra without Swara
इन्द्रस्यौजो मरुतामनीकं मित्रस्य गर्भो वरुणस्य नाभिः। स इमां नो हव्यदातिं जुषाणो देव रथ प्रति हव्या गृभाय ॥

इन्द्रस्य । ओज: । मरुताम् । अनीकम् । मित्रस्य । गर्भ: । वरुणस्य । नाभि: । स: । इमाम् । न: । हव्यऽदातिम् । जुषाण: । देव । रथ । प्रति । हव्या । गृभाय ॥१२५३॥

Meaning
१. यह शरीर-रथ (इन्द्रस्य ओज:) = जितेन्द्रिय पुरुष का ओज है। इसमें (मरुताम् अनीकम्) = प्राणों का बल है, (मित्रस्य गर्भ:) = प्राण का गर्भ है-गर्भवत् अन्त:स्थित व पालनीय है, (वरुणस्य नाभिः) = अपान का यह नाभि है-अपने में बाँधनेवाला। अपान के ठीक कार्य करने पर ही सब अङ्ग सुदृढ़ बने रहते हैं। २. (सः) = वह तू हे (देवरथ) = रोगरूप शत्रुओं की विजिगीषवाले शरीर रथ! (न:) = हमारी (इमाम्) = इस (हव्यदातिम्) = हव्य देने की क्रिया का (जुषाण:) = सेवन करता हुआ (हव्या प्रतिगृभाय) = हव्य-यज्ञिय पवित्र पदार्थों को ही ग्रहण कर ।
Essence
हम जितेन्द्रिय बनकर शरीर-रथ को सबल व सुदृढ़ बनाए रक्खें। इसमें प्राणापान का बल ठीक बना रहे। हम यज्ञशील हों और यज्ञशेष के रूप में पवित्र पदार्थों का ही सेवन करें।
Subject
मित्रस्य गर्भः, वरुणस्य नाभिः

We are thankful to https://vedicscriptures.in for providing us a substantial amount of data for this section of the Vedas.