Available Bhashyas

Bhashyas

Choose the bhashyas to show on this mantra page.

Atharvaveda - Mantra 3

Atharvaveda 6/125/3

142 Sukta
3 Mantra
6/125/3
Devata- वनस्पतिः Rishi- अथर्वा Chhanda- त्रिष्टुप् Suktam- वीर रथ सूक्त
Mantra with Swara
इन्द्र॒स्यौजो॑ म॒रुता॒मनी॑कं मि॒त्रस्य॒ गर्भो॒ वरु॑णस्य॒ नाभिः॑। स इ॒मां नो॑ ह॒व्यदा॑तिं जुषा॒णो देव॑ रथ॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय ॥

इन्द्र॑स्य । ओज॑: । म॒रुता॑म् । अनी॑कम् । मि॒त्रस्य॑ । गर्भ॑: । वरु॑णस्य । नाभि॑: । स: । इ॒माम् । न॒: । ह॒व्यऽदा॑तिम् । जु॒षा॒ण: । देव॑ । र॒थ॒ । प्रति॑ । ह॒व्या । गृ॒भा॒य॒ ॥१२५३॥

Mantra without Swara
इन्द्रस्यौजो मरुतामनीकं मित्रस्य गर्भो वरुणस्य नाभिः। स इमां नो हव्यदातिं जुषाणो देव रथ प्रति हव्या गृभाय ॥

इन्द्रस्य । ओज: । मरुताम् । अनीकम् । मित्रस्य । गर्भ: । वरुणस्य । नाभि: । स: । इमाम् । न: । हव्यऽदातिम् । जुषाण: । देव । रथ । प्रति । हव्या । गृभाय ॥१२५३॥

Available Bhashyas

1 Bhashyas
Meaning
१. यह शरीर-रथ (इन्द्रस्य ओज:) = जितेन्द्रिय पुरुष का ओज है। इसमें (मरुताम् अनीकम्) = प्राणों का बल है, (मित्रस्य गर्भ:) = प्राण का गर्भ है-गर्भवत् अन्त:स्थित व पालनीय है, (वरुणस्य नाभिः) = अपान का यह नाभि है-अपने में बाँधनेवाला। अपान के ठीक कार्य करने पर ही सब अङ्ग सुदृढ़ बने रहते हैं। २. (सः) = वह तू हे (देवरथ) = रोगरूप शत्रुओं की विजिगीषवाले शरीर रथ! (न:) = हमारी (इमाम्) = इस (हव्यदातिम्) = हव्य देने की क्रिया का (जुषाण:) = सेवन करता हुआ (हव्या प्रतिगृभाय) = हव्य-यज्ञिय पवित्र पदार्थों को ही ग्रहण कर ।
Essence
हम जितेन्द्रिय बनकर शरीर-रथ को सबल व सुदृढ़ बनाए रक्खें। इसमें प्राणापान का बल ठीक बना रहे। हम यज्ञशील हों और यज्ञशेष के रूप में पवित्र पदार्थों का ही सेवन करें।
Subject
मित्रस्य गर्भः, वरुणस्य नाभिः