Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 9 / Mantra 9

40 Mantra
9/9
Devata- वीरो देवता Rishi- बृहस्पतिर्ऋषिः Chhand- धृति Swara- ऋषभः
Mantra with Swara
ज॒वो यस्ते॑ वाजि॒न्निहि॑तो॒ गुहा॒ यः श्ये॒ने परी॑त्तो॒ऽअच॑रच्च॒ वाते॑। तेन॑ नो वाजि॒न् बल॑वा॒न् बले॑न वाज॒जिच्च॒ भव॒ सम॑ने च पारयि॒ष्णुः। वाजि॑नो वाजजितो॒ वाज॑ꣳ सरि॒ष्यन्तो॒ बृह॒स्पते॑र्भा॒गमव॑जिघ्रत॥९॥

ज॒वः। यः। ते॒। वा॒जि॒न्। निहि॑त॒ इति॑ निऽहि॑तः। गुहा॑। यः। श्ये॒ने। परी॑त्तः। अच॑रत्। च॒। वाते॑। ते॑न। नः॒। वा॒जि॒न्। बल॑वा॒निति॒ बल॑ऽवान्। बले॑न। वा॒ज॒जिदिति॑ वाज॒ऽजित्। च॒। भव॑। सम॑ने। च॒। पा॒र॒यि॒ष्णुः। वाजि॑नः। वा॒ज॒जि॒त इति॑ वाजऽजितः। वाज॑म्। स॒रि॒ष्यन्तः॑। बृह॒स्पतेः॑। भा॒गम्। अव॑। जि॒घ्र॒त॒ ॥९॥

Mantra without Swara
जवो यस्ते वाजिन्निहितो गुहा यः श्येने परीत्तो अचरच्च वाते । तेन नो वाजिन्बलवान्बलेन वाजजिच्च भव समने च पारयिष्णुः । वाजिनो वाजजितो वाजँ सरिष्यन्तो बृहस्पतेर्भागमव जिघ्रत ॥

जवः। यः। ते। वाजिन्। निहित इति निऽहितः। गुहा। यः। श्येने। परीत्तः। अचरत्। च। वाते। तेन। नः। वाजिन्। बलवानिति बलऽवान्। बलेन। वाजजिदिति वाजऽजित्। च। भव। समने। च। पारयिष्णुः। वाजिनः। वाजजित इति वाजऽजितः। वाजम्। सरिष्यन्तः। बृहस्पतेः। भागम्। अव। जिघ्रत॥९॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
हे ( वाजिन् ) विद्या, शास्त्र ज्ञान और संग्राम साधनों से युत्क बलशालिन सेनापते ! वीर पुरुष ! ( गुहा निहितः ) यन्त्र के गृढ स्थान में जिस प्रकार वेगजनक पदार्थ रक्खा जाता है उसी प्रकार ( ते यः जबः ) तेरा जो वेग तेरी ( गुहा) गुहा में, बुद्धि में ( निहितः ) स्थित है और (यः) जो वेग ( श्येने) श्येन अर्थात् वाजपक्षी में और उसके समान आक्रमण करने वाले तुझ में विद्यमान है और (यः) जो वेग (वाते च ) प्रचण्ड वायु में (अचरत् ) व्याप्त है। हे ( वाजिन् ) वेग और बल से युक्त सेना- पत्ते ! वीर पुरुष ! ( तेन ) उस वेग से और ( बलेन ) उस बल से तू 
वाजजित् च ) संग्रामविजयी भी हो और ( समने ) संग्राम में भी ( पारयिष्णुः ) हम सबको संकट से तराने वाला ( भव ) हो । हे ( वाजिनः ) वेगवान्, बलवान् वीर, अश्वारोही पुरुषो! आप लोग ( वाज- जित: ) संग्राम का विजय करने हारे हैं। आप लोग ( वाजं सरिष्यन्तः ) जब संग्राम में तीव्र वेग से शत्रु पर धावा करने को हों, तब सब लोग ( बृहस्पतेः ) बृहती, बड़ी भारी सेना के स्वामी, सेनापति या बड़े २ सेना संचालकों के भी स्वामी, सेनाध्यक्ष के अथवा बृहती, वाणी, आज्ञा के पति स्वामी, याज्ञापक पुरुष के ( भागम् ) सेवन करने योग्य आज्ञा-वचन को ( अवजिघ्रत ) सदा सूघंते रहो, सदा ग्रहण करते हो, उसकी सदा खोज मैं रहो उसके प्रति सदा सावधान रहो ॥ शत० ५। १ ।४ । १०-१५ ॥ 
Subject
वेगवान् सेनापति का वर्णन ।
Footenote
० 'वाजजिच्चैधि स० ' इति काण्व० ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
अश्वो वीरो वा देवता । धृतिः । ऋषभः ॥