Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 9 / Mantra 30

40 Mantra
9/30
Devata- इन्द्रो देवता Rishi- बृहस्पतिर्ऋषिः Chhand- जगती, Swara- निषादः
Mantra with Swara
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम्। सर॑स्वत्यै वा॒चो य॒न्तुर्य॒न्त्रिये॑ दधामि॒ बृह॒स्पते॑ष्ट्वा॒ साम्रा॑ज्येना॒भिषि॑ञ्चाम्यसौ॥३०॥

दे॒वस्य॑। त्वा॒। स॒वि॒तुः। प्र॒स॒व इति॑ प्रऽस॒वे। अ॒श्विनोः॑। बा॒हुभ्या॒मिति॑ बा॒हुऽभ्याम्। पू॒ष्णः। हस्ता॑भ्याम्। सर॑स्वत्यै। वा॒चः। य॒न्तुः। य॒न्त्रिये॑। द॒धा॒मि॒। बृह॒स्पतेः॑। त्वा॒। साम्रा॑ज्ये॒नेति॒ साम्ऽरा॑ज्येन। अ॒भि। सि॒ञ्चा॒मि॒। अ॒सौ॒ ॥३०॥

Mantra without Swara
देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे श्विनोर्बाहुभ्याम्पूष्णो हस्ताभ्याम् । सरस्वत्यै वाचो यन्तुर्यन्त्रिये दधामि बृहस्पतेष्ट्वा साम्राज्येनाभि षिञ्चाम्यसौ ॥

देवस्य। त्वा। सवितुः। प्रसव इति प्रऽसवे। अश्विनोः। बाहुभ्यामिति बाहुऽभ्याम्। पूष्णः। हस्ताभ्याम्। सरस्वत्यै। वाचः। यन्तुः। यन्त्रिये। दधामि। बृहस्पतेः। त्वा। साम्राज्येनेति साम्ऽराज्येन। अभि। सिञ्चामि। असौ॥३०॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
 ( सवितुः देवस्य ) सविता देव, सर्वोत्पादक परमेश्वर के ( प्रसवे ) उत्पन्न किये संसार में, अथवा सर्वप्रेरक, सर्वोत्पादक पुरोहित ( देवस्य ) विद्वान् के ( प्रसवे ) विशेष आज्ञा या नियन्त्रण में मैं (अश्विनोः बाहुभ्याम् ) शीघ्रगामी सूर्य और चन्द्र के समान या दिन और रात्रि के समान स्त्री पुरुषों की ( बाहुभ्याम् ) धारण और आकर्षणशील बाहुओं से और ( पूष्णः ) पोषक वर्ग के ( हस्ताभ्याम् ) हाथों से और ( सरस्वत्यै ) सरस्वती, परम विदुषी परिषद् और ( बृहस्पतेः ) महान् वेदवाणी और महान् राष्ट्र के पालन में समर्थ ( वाचः यन्तुः ) वाणी का नियमन या अभ्यास करने वाले के ( यन्त्रियं ) उत्तम नियन्त्रण में (त्वा ) तुमको ( दधामि ) स्थापित करता हूं। और ( असौ ) हे अमुक नाम वाले पुरुष ( साम्राज्येन ) इस महान् साम्राज्य के पदाधिकार सहित तुझको ( अभिषिञ्चामि ) अभिषिक्त करता हूं ॥ शत० ५ । २ । २ । १३ ॥
Subject
राजा का ईश्वर, विद्वान्, पुरोहित, राजसभा के अधीन अभिषेक।
Footenote
 ३० - ' सम्राड् देवता ' । द० । 'यन्तुर्येतुर्य दधामि ० ' शो० ।षिञ्चामन्द्रस्य  साम्राज्येनाभिषिञ्चामि' इति काण्व। 
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
तापस ऋषिः । सुन्वन् देवता । जगती । निषादः ॥