Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 8 / Mantra 41

63 Mantra
8/41
Devata- सूर्य्यो देवता Rishi- प्रस्कण्व ऋषिः Chhand- निचृत् आर्षी गायत्री,स्वराट आर्षी गायत्री, Swara- षड्जः
Mantra with Swara
उदु॒ त्यं जा॒तवे॑दसं दे॒वं व॑हन्ति के॒तवः॑। दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य॑म्। उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि॒ सूर्या॑य त्वा भ्रा॒जायै॒ष ते॒ योनिः॒ सूर्या॑य त्वा भ्रा॒जाय॑॥४१॥

उत्। ऊँ॒ऽइत्यूँ॑। त्यम्। जा॒तवे॑दस॒मिति॑ जा॒तऽवे॑दसम्। दे॒वम्। व॒ह॒न्ति॒। के॒तवः॑। दृ॒शे। विश्वा॑य। सूर्य्य॑म्। उ॒प॒या॒मगृ॑हीत॒ इत्यु॑पया॒मगृ॑हीतः। अ॒सि॒। सूर्य्या॑य। त्वा॒। भ्रा॒जाय॑। ए॒षः। ते॒। योनिः॑। सूर्य्या॑य। त्वा॒। भ्रा॒जाय॑ ॥४१॥

Mantra without Swara
उदु त्यञ्जातवेदसन्देवं वहन्ति केतवः । दृशे विश्वाय सूर्यम् । उपयामगृहीतोसि सूर्याय त्वा भ्राजायैष ते योनिः सूर्याय त्वा भ्राजाय ॥

उत्। ऊँऽइत्यूँ। त्यम्। जातवेदसमिति जातऽवेदसम्। देवम्। वहन्ति। केतवः। दृशे। विश्वाय। सूर्य्यम्। उपयामगृहीत इत्युपयामगृहीतः। असि। सूर्य्याय। त्वा। भ्राजाय। एषः। ते। योनिः। सूर्य्याय। त्वा। भ्राजाय॥४१॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
(त्यं ) उस ( जातवेदसम् ) समस्त पदार्थों के ज्ञाता, वेदों के मूलकारण या समस्त पदार्थों के स्वामी परमेश्वर को और ऐश्वर्यवान् ( सूर्य देवम् ) सूर्य के समान तेजस्वी देव, राजा और परमेश्वर को ( केतवः )  किरणों के समान प्रकाशमान ज्ञानी विद्वान् लोग ( विश्वाय दंश ) समस्त संसार के यथा योग्य ज्ञानपूर्वक देखने के लिये निरीक्षक साक्षीरूप से ( उद् वहन्ति ) सबके ऊपर स्थापित करते हैं । हे सूर्य के समान तेजस्वी पुरुष तू (उपयामगृहीतः असि ) राज्य नियमव्यवस्था द्वारा सुबद्ध है । ( त्वा सूर्याय  भ्राजाय ) तुझको तेजोयुक्त सूर्य पद के लिये नियुक्त करते हैं । ( एषः ते योनिः ) यह तेरा पद है । ( सूर्याय भ्राजाय त्वा) सूर्य के समान तेजस्वी पदाधिकार के लिये तुझको स्थापित करता हूँ । 
परमात्मा पक्ष में-- ( केतवः ) ज्ञानी पुरुष उस सर्वज्ञ सर्वेश्वर देव को ( विश्वाय दृशे ) समस्त विश्व के हित के लिये उस पर साक्षीरूप से दृष्टा के रूप में (उद् वहन्ति) सर्वोच्च बतलाते हैं | शत० ४ । ६ । २ । ८ ॥
Subject
पत्नी और पृथ्वी द्वारा अपने योग्य पालक पति का धारण ।
Footenote
४१ देवानामाम् । सर्वा । अतः परं । चित्र देवानाम् ०' इति ( यजु० ७ ॥ १ 'उदु त्यं ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
प्रस्कण्व ऋषिः । सूर्यो देवता । ( १ ) निचृदार्षो । ( २ ) स्वराडार्षी, गायत्री षड्जः ॥