Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 6 / Mantra 10

37 Mantra
6/10
Devata- आपो देवता Rishi- मेधातिथिर्ऋषिः Chhand- प्राजापत्या बृहती,भूरिक् आर्षी गायत्री Swara- मध्यमः
Mantra with Swara
अ॒पां पे॒रुर॒स्यापो॑ दे॒वीः स्व॑दन्तु स्वा॒त्तं चि॒त्सद्दे॑वह॒विः। सं ते॑ प्रा॒णो वाते॑न गच्छता॒ꣳ समङ्गा॑नि॒ यज॑त्रैः॒ सं य॒ज्ञप॑तिरा॒शिषा॑॥१०॥

अ॒पाम्। पे॒रुः। अ॒सि॒। आपः॑। दे॒वीः। स्व॒द॒न्तु॒। स्वा॒त्तम्। चि॒त्। सत्। दे॒व॒ह॒विरिति॑ देवऽह॒विः। सम्। ते॒। प्रा॒णः। वाते॑न। ग॒च्छ॒ता॒म्। अङ्गा॑नि। यज॑त्रैः। यज्ञप॑तिरिति॑ य॒ज्ञऽपतिः। आ॒शिषेत्या॒ऽशिषा॑ ॥१०॥

Mantra without Swara
अपाम्पेरुरस्यापो देवीः स्वदन्तु स्वात्तञ्चित्सद्देवहविः । सन्ते प्राणो वातेन गच्छताँ समङ्गानि यजत्रैः सँयज्ञपतिराशिषा ॥

अपाम्। पेरुः। असि। आपः। देवीः। स्वदन्तु। स्वात्तम्। चित्। सत्। देवहविरिति देवऽहविः। सम्। ते। प्राणः। वातेन। गच्छताम्। अङ्गानि। यजत्रैः। यज्ञपतिरिति यज्ञऽपतिः। आशिषेत्याऽशिषा॥१०॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
हे दीक्षाप्राप्त राजन् ! या शिष्य ! तू ( अपाम् ) समस्त आप्त पुरुषों का ( पेरुः ) पालन करने वाला ( असि ) है । ( देवी: आप: ) देव, दानशील, तत्वदर्शी ( आपः ) आप्त पुरुष ( सु-आत्तम् ) सुखपूर्वक प्राप्त की हुई अथवा ( स्वात्तम् ) आस्वादन करने योग्य भोग्य, आनन्दप्रद, (चित्) उत्तम ( सत् ) श्रेष्ठ पुरुषों, या राजा के योग्य हविः अर्थात् अन्न आदि उपादेय पदार्थों का स्वयं ( स्वदन्तु ) भोग करें और तुझे भी भोग करावे । ( आशिषा ) सब बड़ों के आशीर्वाद से ( ते प्राणः ) तेरा प्राण ( वातेन ) वायु के साथ मिल कर अनुकूल रूप से ( सं गच्छताम् ) गति करे । अर्थात् तेरा प्राण वायु के समान बलवान हो । और (अंगानि ) तेरे समस्त या तेरे राष्ट्र के समस्त अंग ( यजत्रैः ) विद्वान्, पुरुषों द्वारा यज्ञ के अंगों के समान ( संगच्छन्ताम् ) शिक्षा, और पोषण द्वारा उत्तम रीति से वर्ते । और तू ( यज्ञपतिः ) समस्त राष्ट्रमय यज्ञ का पालक होकर ( आषिषा सं गच्छताम् ) उसम आज्ञाओं और आशीर्वाद से युक्त हो ॥ शत० ३ । ७ । ४ । ६-९ ॥ 
Subject
दीक्षा प्राप्ति।
Footenote
  १० - ० 'सदन्तु ' ० सं, 'यजमान आषिषा' इति काण्व०॥ १ अपांपेरु। २ संते प्राणो।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
आपः शुश्च देवता ( १ ) प्राजापत्या बृहती। मध्यमः । (२) निचृदार्षीबृहती मध्यमः ।