Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 4 / Mantra 18

37 Mantra
4/18
Devata- वाग्विद्युतौ देवते Rishi- वत्स ऋषिः Chhand- स्वराट् आर्षी बृहती, Swara- मध्यमः
Mantra with Swara
तस्या॑स्ते स॒त्यस॑वसः प्रस॒वे त॒न्वो य॒न्त्रम॑शीय॒ स्वाहा॑। शु॒क्रम॑सि च॒न्द्रम॑स्य॒मृत॑मसि वैश्वदे॒वम॑सि॥१८॥

तस्याः॑। ते॒। स॒त्यस॑वस॒ इति॑ स॒त्यऽस॑वसः। प्र॒स॒व इति॑ प्रऽस॒वे। त॒न्वः᳖। य॒न्त्रम्। अ॒शी॒य॒। स्वाहा॑। शु॒क्रम्। अ॒सि॒। च॒न्द्रम्। अ॒सि॒। अ॒मृत॑म्। अ॒सि॒। वै॒श्व॒दे॒वमिति॑ वैश्वऽदे॒वम्। अ॒सि॒ ॥१८॥

Mantra without Swara
तस्यास्ते सत्यसवसः प्रसवे तन्वो यन्त्रमशीय स्वाहा । शुक्रमसि चन्द्रमस्यमृतमसि वैश्वदेवमसि ॥

तस्याः। ते। सत्यसवस इति सत्यऽसवसः। प्रसव इति प्रऽसवे। तन्वः। यन्त्रम्। अशीय। स्वाहा। शुक्रम्। असि। चन्द्रम्। असि। अमृतम्। असि। वैश्वदेवमिति वैश्वऽदेवम्। असि॥१८॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
हे वाणि ! या हे चितिशक्ते ! चेतने ! ( सत्यसवसः ) सत्य को उत्पन्न करने वाली, सत्यभाषिणी वा सत्य-सत् आत्मा से उत्पन्न होने वाले या आत्मा को अपना मुख्य उत्पत्तिस्थान रखने वाली ( ते तस्याः ) उस तेरे ( प्रसवे ) उत्पादित ऐश्वर्य में ( तन्वः ) शरीर के ( यन्त्रम् ) यन्त्र को ( अशीय) प्राप्त करूं । अथवा ( सत्यसवसः प्रसवे ) सत्यैश्वर्यवान् परमेश्वर के बनाये इस संसार में (तस्या: ते) हे विद्युत् या वाणि तेरे (तन्वः ) विस्तृत शक्ति को ( यन्त्रम् ) नियमन करने वाले साधन या विशेष उपकरण को मैं प्राप्त करूं, ( स्वाहा ) और उसका उत्तम रीति से उपयोग करूं । वाणी और चेतना शक्ति के नियमनकारी बलरूप आत्मा का स्वरूप बतलाते हैं। शरीर रूप यन्त्र के नियामक बल ! वीर्य ! आत्मन् अथवा विद्युत् आदि यन्त्र के नियामक शक्ते ! तू ( शुक्रम् असि ) शुक्र, अति दीप्तिमान् ( चन्द्रम् असि ) आह्लादक है । ( अमृतम् असि ) तू अविनाशी है । ( वैश्वदेवम् असि ) समस्त दिव्य पदार्थों में सूक्ष्म रूप से विद्यमान है ॥ 
शत० ३ । २ । ४ । १२-१५ ॥ 
Subject
वाणी की साधना ।
Footenote
 १८ - विद्युत् देवता । द० । '० तनु यन्त्रम० । शुक्रमसि चन्द्रमस्य ०' इति काण्व ० ॥ 
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
 हिरण्यवान् विद्युत् देवता । स्वराट् आर्षी बृहती । मध्यमः ॥