Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 4 / Mantra 16

37 Mantra
4/16
Devata- अग्निर्देवता Rishi- वत्स ऋषिः Chhand- भूरिक् आर्षी पङ्क्ति, Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
त्वम॑ग्ने व्रत॒पाऽअ॑सि दे॒वऽआ मर्त्ये॒ष्वा। त्वं य॒ज्ञेष्वीड्यः॑। रास्वेय॑त्सो॒मा भूयो॑ भर दे॒वो नः॑ सवि॒ता वसो॑र्दा॒ता वस्व॑दात्॥१६॥

त्वम्। अ॒ग्ने॒। व्र॒त॒पा॒ इति॑ व्रत॒ऽपाः। अ॒सि॒। दे॒वः। आ। मर्त्त्ये॑षु। आ। त्वम्। य॒ज्ञेषु॑। ईड्यः॑। रास्व॑। इय॑त्। सो॒म। आ। भूयः॑। भ॒र॒। दे॒वः। नः॒। स॒वि॒ता। वसोः॑। दा॒ता। वसु॑। अ॒दा॒त् ॥१६॥

Mantra without Swara
त्वमग्ने व्रतपा असि देव आ मर्त्येष्वा । त्वँयज्ञेष्वीड्यः । रास्वेयत्सोमा भूयो भर देवो नः सविता वसोर्दाता वस्वदात् ॥

त्वम्। अग्ने। व्रतपा इति व्रतऽपाः। असि। देवः। आ। मर्त्त्येषु। आ। त्वम्। यज्ञेषु। ईड्यः। रास्व। इयत्। सोम। आ। भूयः। भर। देवः। नः। सविता। वसोः। दाता। वसु। अदात्॥१६॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
हे (अग्ने) अग्ने, परमेश्वर ! अथवा राजन् अग्रणी ! हे (देव) देव ! राजन् ! ( त्वम् ) तू ( व्रतपाः ) समस्त व्रतों, उत्तम कर्मों का पालक, उनको निर्विघ्न समाप्त होने में रक्षक ( असि ) है । तू हे देव ! ( सत्येषु ) सत्य में और ( यज्ञेषु ) यज्ञों में भी ( आ ईड्यः ) सब प्रकार से स्तुति योग्य, वन्दनीय है । हे (सोम) सोम ! सर्वप्रेरक, सर्वोत्पादक ! ( इयत् रास्व) हमें इतना अर्थात् बहुत परिमाण में प्रदान कर अथवा तू ( इयत् रास्व ) हमारे पास प्राप्त होकर हमें धन प्रदान कर और ( भूयः भर ) और भी अधिक दे। (नः) हमें ( वसोः दाता ) वसु, जीवन और धन का देने हारा है। वही ( वसु अदात् ) सब प्रकार जीवनोपयोगी धनैश्वर्य ( अदात् ) प्रदान करे ।
 
Subject
स्तुत्य ईश्वर और राजा से ऐश्वर्य की याचना ।
Footenote
 १६ - [ १६-३६ ] वत्सऋषिः । द० । ऋ० ८ । ११ । १ । 
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
वत्सऋषिः । अग्निर्देवता । भुरिगार्षी पंक्तिः । पञ्चमः ॥