Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 37 / Mantra 5

21 Mantra
37/5
Devata- यज्ञो देवता Rishi- दध्यङ्ङाथर्वण ऋषिः Chhand- विराड् ब्राह्मी गायत्री Swara- षड्जः
Mantra with Swara
इय॒त्यग्र॑ऽआसीन्म॒खस्य॑ ते॒ऽद्य शिरो॑ राध्यासं देव॒यज॑ने पृथि॒व्याः।म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शीर्ष्णे॥५॥

इय॑ति। अग्रे॑। आ॒सी॒त्। म॒खस्य॑। ते॒। अ॒द्य। शिरः॑। रा॒ध्या॒स॒म्। दे॒व॒यज॑न॒ इति॑ देव॒ऽयज॑ने। पृ॒थि॒व्याः ॥ म॒खाय॑। त्वा॒। म॒खस्य॑। त्वा॒। शी॒र्ष्णे ॥५ ॥

Mantra without Swara
इयत्यग्रेऽआसीन्मखस्य तेद्य शिरो राध्यासन्देवयजने पृथिव्याः । मखाय त्वा मखस्य त्वा शीर्ष्णे ॥

इयति। अग्रे। आसीत्। मखस्य। ते। अद्य। शिरः। राध्यासम्। देवयजन इति देवऽयजने। पृथिव्याः॥ मखाय। त्वा। मखस्य। त्वा। शीर्ष्णे॥५॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
हे पृथिवि ! पृथिवीनिवासिनी प्रजे ! (अग्रे) पहले (इयती) इतनी ही ( आसीत् ) रही अर्थात् विजयशील, उत्साही राजा के लिये बड़ी भारी पृथ्वी भी थोड़ी है। हे पृथिवि ! (ते मखस्य) तेरे ऊपर पूज्य( पृथिव्याः देवयजने शिरः राध्यासम् ) पृथिवी पर विजिगीषु पुरुषों के मुख्य सेनापति को एकत्र होने के स्थान, संग्रामभूमि और सभाभवन में मैं प्राप्त करूं । हे योग्य पुरुष ! (मखाय त्वा मखस्य त्वाशी) संग्राम, राज्यशासन और उसके शिरोमणि पद के लिये तुझे वरण करता हूँ । 'इयति । अग्रे' इत्यादि पदपाठो महर्षि दयानन्दसम्मतश्चिन्त्यः शतपथ-- विरोधात् ।
Subject
मुख्य शिरोमणी नायक की उत्पत्ति।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
यज्ञः । स्वराड् ब्राह्मी गायत्री । षड्जः ॥