Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 34 / Mantra 50

58 Mantra
34/50
Devata- हिरण्यन्तेजो देवता Rishi- दक्ष ऋषिः Chhand- भुरिगुष्णिक् Swara- ऋषभः
Mantra with Swara
आ॒युष्यं वर्च्च॒स्यꣳ रा॒यस्पोष॒मौद्भि॑दम्।इ॒दꣳ हिर॑ण्यं॒ वर्च्च॑स्व॒ज्जैत्रा॒यावि॑शतादु॒ माम्॥५०॥

आ॒यु॒ष्य᳖म्। व॒र्च॒स्य᳖म्। रा॒यः। पोष॑म्। औद्भि॑दम् ॥ इ॒दम्। हिर॑ण्यम्। वर्च॑स्वत्। जैत्रा॑य। आ। वि॒श॒ता॒त्। ऊँ॒ऽइत्यूँ॑। माम् ॥५० ॥

Mantra without Swara
आयुष्यँवर्चस्यँ रायस्पोषऔद्भिदम् । इदँ हिरण्यँवर्चस्वज्जैत्राया विशतादु माम् ॥

आयुष्यम्। वर्चस्यम्। रायः। पोषम्। औद्भिदम्॥ इदम्। हिरण्यम्। वर्चस्वत्। जैत्राय। आ। विशतात्। ऊँऽइत्यूँ। माम्॥५०॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
(इदम्) यह ( आयुष्यम्) आयु के बढ़ाने वाला, (वर्चस्य) तेज ब्रह्मचर्य और विद्याध्ययन का हितकारी, (रायः पोषम् ) धन समृद्धि को बढ़ाने वाला, ( औद्भिदम् ) दुःखों और शत्रुओं को उखाड़ फेंकने में समर्थ, ( वर्चस्वत् ) उत्तम तेज और अन्नादि ऐश्वर्य से युक्त, ( हिरण्यम् ) सब प्रजा को हितकर और सबको सुख देने वाला, सुवर्ण के समान तेजस्वी शस्त्र बल ( माम् ) मुझ राष्ट्रपति को (जैत्राय) शत्रुओं पर विजय प्राप्त करने के लिये ( आविशतात् ) प्राप्त हो ।
Subject
सुवर्ण और उत्तम सैन्य बल का वर्णन । पक्षान्तर में ब्रह्मचर्य का वर्णन ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
दक्ष । हिरण्यं तेजः । भूरिगुणिक । ऋषभः ॥