Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 33 / Mantra 26

97 Mantra
33/26
Devata- इन्द्रो देवता Rishi- विश्वामित्र ऋषिः Chhand- भुरिक् पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑वृणो॒च्छर्द्ध॑नीतिः॒ प्र मा॒यिना॑ममिना॒द्वर्प॑णीतिः।अह॒न् व्यꣳसमु॒शध॒ग्वने॑ष्वा॒विर्धेना॑ऽअकृणोद्रा॒म्याणा॑म्॥२६॥

इन्द्रः॑। वृ॒त्रम्। अ॒वृ॒णो॒त्। शर्द्ध॑नीति॒रिति॒ शर्द्ध॑ऽनीतिः। प्र। मा॒यिना॑म्। अ॒मि॒ना॒त्। वर्प॑णीतिः। वर्प॑नीति॒रिति॒ वर्प॑ऽनीतिः ॥ अह॑न्। व्य॑ꣳस॒मिति॒ विऽअ॑ꣳसम्। उ॒शध॑क्। वने॑षु। आ॒विः। धेनाः॑ अ॒कृ॒णो॒त्। रा॒म्याणा॑म् ॥२६ ॥

Mantra without Swara
इन्द्रो वृत्रमवृणोच्छर्धनीतिः प्र मायिनाममिनाद्वर्पणीतिः । अहन्व्यँसमुशधग्वनेष्वाविर्धेनाऽअकृणोद्राम्याणाम् ॥

इन्द्रः। वृत्रम्। अवृणोत्। शर्द्धनीतिरिति शर्द्धऽनीतिः। प्र। मायिनाम्। अमिनात्। वर्पणीतिः। वर्पनीतिरिति वर्पऽनीतिः॥ अहन्। व्यꣳसमिति विऽअꣳसम्। उशधक्। वनेषु। आविः। धेनाः अकृणोत्। राम्याणाम्॥२६॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
(शर्धनीतिः) बल, सेनाबल को अग्रणी होकर ले चलने वाला (इन्द्रः) शत्रुसंहारक सेनापति ( वृत्रम् अवृणोत् ) नगररोधी शत्रु को रोक ले और (वर्पणीतिः) नानारूपों के व्यूहों के करने और चलाने में चतुर सेनापति ( मायिनाम् ) मायावी पुरुषों को भी (अमिनात्) विनाश करे । (वनेषु) वनों में लगा ( उशधग् ) अग्नि जैसे सबको भस्म कर देता है । वैसे ( उशधग्) पराये धन के लोभी चोर डाकू आदि को पीड़ित करने में कुशल राजा (वनेषु) वनों में स्थित ( व्यंसम् ) अपने पराये धनों को हरने वाले चोर को उसके बाहुएं या कन्धे काट करके ( अहन् मारे और ( राम्याणाम् ) प्रसन्न करने बाले स्तुति पाठकों की (धेना) वाणियों को (आवि: अकृणोत् ) प्रकट करे ।
Subject
साहसी पुरुष के कर्त्तव्य।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
विश्वामित्रः । इन्द्रः । भुरिक् पंक्तिः । पंचमः ॥