Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 29 / Mantra 29

60 Mantra
29/29
Devata- अन्तरिक्षं देवता Rishi- भार्गवो जमदग्निर्ऋषिः Chhand- भुरिक् पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
प्रा॒चीनं॑ ब॒र्हिः प्र॒दिशा॑ पृथि॒व्या वस्तो॑र॒स्या वृ॑ज्यते॒ऽअग्रे॒ऽअह्ना॑म्।व्यु॑ प्रथते वित॒रं वरी॑यो दे॒वेभ्यो॒ऽअदि॑तये स्यो॒नम्॥२९॥

प्रा॒चीन॑म्। ब॒र्हिः। प्र॒दिशेति॑ प्र॒ऽदिशा॑। पृ॒थि॒व्याः। वस्तोः॑। अ॒स्याः। वृ॒ज्य॒ते॒। अग्रे॑। अह्ना॑म्। वि। ऊँ॒ इ॑त्यूँ। प्र॒थ॒ते॒। वि॒त॒रमिति॑ विऽत॒रम्। वरी॑यः। दे॒वेभ्यः॑। अदि॑तये। स्यो॒नम् ॥२९ ॥

Mantra without Swara
प्राचीनम्बर्हिः प्रदिशा पृथिव्या वस्तोरस्या वृज्यते अग्रे अह्नाम् । व्यु प्रथते वितरँवरीयो देवेभ्योऽअदितये स्योनम् ॥

प्राचीनम्। बर्हिः। प्रदिशेति प्रऽदिशा। पृथिव्याः। वस्तोः। अस्याः। वृज्यते। अग्रे। अह्नाम्। वि। ऊँ इत्यूँ। प्रथते। वितरमिति विऽतरम्। वरीयः। देवेभ्यः। अदितये। स्योनम्॥२९॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
( अह्नाम् अग्रे ) दिनों के पूर्व भाग में वेदी पर बिछाने के लिये पूर्वाभिमुख आसनार्थं कुशा बिछाई जाती है उसी प्रकार ( अस्याः पृथिव्याः) इस पृथिवी की (प्रदिशा) समस्त उत्तम दिशाओं में या उत्तम शासन से (प्राचीनम् ) उत्कृष्ट दिशा में जाने वाला उन्नतिशील उत्तम ज्ञानवान् प्रजाजन (वस्तोः) बसने के लिये वा ( अह्नाम् अग्रे ) दिनों के पूर्व भाग में ( वस्तोः ) सूर्य के आच्छादक, विस्तृत प्रकाश के समान ( वृज्यते) लाया जाता है । वह (देवेभ्यः) विजयी, वीर पुरुषों, विद्वानों और ( अदितये ) आदित्य के समान तेजस्वी राजा के लिये भी (वितरम् ) विस्तृत ( स्योनम् ) सुखकारी ( वरीय: ) धन ऐश्वर्य को (वि प्रथते उ ) विविध प्रकार से फैलाता है ।
Subject
प्रथम संस्थापक का कर्तव्य आसन के समान विस्तृत होकर अन्यों का आश्रय होना ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
अन्तरिक्षम् । भुरिक् पक्तिः । पंचमः ॥