Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 23 / Mantra 16

65 Mantra
23/16
Devata- सविता देवता Rishi- प्रजापतिर्ऋषिः Chhand- विराडजगती Swara- निषादः
Mantra with Swara
न वाऽउ॑ऽए॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि दे॒वाँ२ऽइदे॑षि प॒थिभिः॑ सु॒गेभिः॑। यत्रास॑ते सु॒कृतो॒ यत्र॒ ते य॒युस्तत्र॑ त्वा दे॒वः स॑वि॒ता द॑धातु॥१६॥

न। वै। ऊँ॒ऽइत्यूँ॑। ए॒तत्। म्रि॒यसे॒। न। रि॒ष्य॒सि॒। दे॒वान्। इत्। ए॒षि॒। प॒थिभि॒रिति॒ प॒थिऽभिः॑। सु॒गेभि॒रिति॑ सु॒ऽगेभिः॑। यत्र॑। आस॑ते। सु॒कृत॒ इति॑ सु॒ऽकृतः॑। यत्र॑। ते। य॒युः। तत्र॑। त्वा॒। दे॒वः। स॒वि॒ता। द॒धा॒तु॒ ॥१६ ॥

Mantra without Swara
न वाऽउऽएतन्म्रियसे न रिष्यसि देवाँऽइदेषि पथिभिः सुगेभिः । यत्रासते सुकृतो यत्र ते ययुस्तत्र त्वा देवः सविता दधातु ॥

न। वै। ऊँऽइत्यूँ। एतत्। म्रियसे। न। रिष्यसि। देवान्। इत्। एषि। पथिभिरिति पथिऽभिः। सुगेभिरिति सुऽगेभिः। यत्र। आसते। सुकृत इति सुऽकृतः। यत्र। ते। ययुः। तत्र। त्वा। देवः। सविता। दधातु॥१६॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
( न वा) और न ही ( एतत् ) इस प्रकार शक्तिशाली हो जाने पर तू (त्रियसे) मार सकता है । ( न देवान् ) और न देवों, अन्य विद्वान् एवं शासक और विजयशील, या तुझे चाहने, या तुझसे धन चाहने वाले लोगों को (इत् ) ही (रिष्यसि ) विनष्ट करे । तू (सुगेभिः) सुख से गमन करने योग्य, सुगम (पथिभिः) प्रजापालन के मार्गों से (एषि) गमन कर । ( यन्त्र) जिस मार्ग में (सुकृतः) उत्तम सदाचारी पुरुष (आसते ) स्थित रहते हैं और (यत्र ) जिस पर उच्च यशस्वी पद को (ते ययुः) वे प्राप्त होते हैं । (देवः सविता) सबका द्रष्टा और दाता, सर्वोत्पादक परमेश्वर या मार्गदर्शक प्रेरक विद्वान् (तत्र) वहां ही तुझे (दधातु) स्थापित करे । अध्यात्म में — इसी प्रकार देह में आत्मा अमर है वह सुख से इन्द्रियों का शासक है, ईश्वर उसे पुण्य मार्गों लोकों में स्थापित करे ।
Subject
ऐश्वर्यवान् स्वामी और अध्यात्म में आत्मा का वर्णन ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
सविता देवता । विराड्जगती । निषादः ॥