Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 20 / Mantra 46

90 Mantra
20/46
Devata- स्वाहाकृतयो देवताः Rishi- आङ्गिरस ऋषिः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
स्तो॒काना॒मिन्दुं॒ प्रति॒ शूर॒ऽइन्द्रो॑ वृषा॒यमा॑णो वृष॒भस्तु॑रा॒षाट्। घृ॒त॒प्रुषा॒ मन॑सा॒ मोद॑मानाः॒ स्वाहा॑ दे॒वाऽअ॒मृता॑ मादयन्ताम्॥४६॥

स्तो॒काना॑म्। इन्दु॑म्। प्रति॑। शूरः॑। इन्द्रः॑। वृ॒षा॒यमा॑णः। वृष॒यमा॑ण॒ इति॑ वृष॒यऽमा॑णः। वृ॒ष॒भः। तु॒रा॒षाट्। घृ॒त॒प्रुषेति॑ घृत॒ऽप्रुषा॑। मन॑सा। मोद॑मानाः। स्वाहा॑। दे॒वाः। अ॒मृताः॑। मा॒द॒य॒न्ता॒म् ॥४६ ॥

Mantra without Swara
स्तोकानामिन्दुम्प्रति शूरऽइन्द्रो वृषायमाणो वृषभस्तुराषाट् । घृतप्रुषा मनसा मोदमानाः स्वाहा देवाऽअमृता मादयन्ताम् ॥

स्तोकानाम्। इन्दुम्। प्रति। शूरः। इन्द्रः। वृषायमाणः। वृषयमाण इति वृषयऽमाणः। वृषभः। तुराषाट्। घृतप्रुषेति घृतऽप्रुषा। मनसा। मोदमानाः। स्वाहा। देवाः। अमृताः। मादयन्ताम्॥४६॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
( स्तोकानाम् ) अल्प शक्ति वाले पुरुषों में से जो (वृषभः) महान् ( तुराषाट् ) दुष्ट पुरुषों को पराजित करने हारा, (वृषायमाणः) प्रजाओं पर मेघ के समान सुखवर्षक (शूरः) शूरवीर है, वह (इन्द्रः) इन्द्र पद के योग्य है । उस (इन्द्रम् प्रति) ऐश्वर्यवान्, दयाई राजा के ( प्रति) प्रति (घृतप्रषा) स्नेह और तेज को सेचन करने वाले (मनसा) मन से (मोदमानाः) अति प्रसन्न (अमृता : देवा:) जीवित, अधिकारी राजपुरुष (स्वाहा ) उत्तम यश व वचनों द्वारा ( मोदयन्ताम् ) हर्ष अनुभव करें और प्रजा को सुखी करें ।
Subject
इन्द्र, सेनापति पद के योग्य पुरुष का लक्षण ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
स्वाहाकृतयो देवताः । त्रिष्टुप् । धैवतः ॥