Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 20 / Mantra 11

90 Mantra
20/11
Devata- उपदेशका देवताः Rishi- प्रजापतिर्ऋषिः Chhand- पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
त्र॒या दे॒वा एका॑दश त्रयस्त्रि॒ꣳशाः सु॒राध॑सः। बृह॒स्पति॑पुरोहिता दे॒वस्य॑ सवि॒तुः स॒वे। दे॒वा दे॒वैर॑वन्तु मा॥११॥

त्र॒याः। दे॒वाः। एका॑दश। त्र॒य॒स्त्रि॒ꣳशा इति॑ त्रयःऽत्रि॒ꣳशाः। सु॒राध॑स॒ इति॑ सु॒ऽराध॑सः। बृह॒स्पति॑पुरोहिता॒ इति॒ बृह॒स्पति॑ऽपुरोहिताः। दे॒वस्य॑। स॒वि॒तुः। स॒वे। दे॒वाः। दे॒वैः। अ॒व॒न्तु॒। मा॒ ॥११ ॥

Mantra without Swara
त्रया देवाऽएकादश त्रयस्त्रिँशाः सुराधसः । बृहस्पतिपुरोहिता देवस्य सवितुः सवे । देवा देवैरवन्तु मा ॥

त्रयाः। देवाः। एकादश। त्रयस्त्रिꣳशा इति त्रयःऽत्रिꣳशाः। सुराधस इति सुऽराधसः। बृहस्पतिपुरोहिता इति बृहस्पतिऽपुरोहिताः। देवस्य। सवितुः। सवे। देवाः। देवैः। अवन्तु। मा॥११॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
(त्रयाः एकादश ) तीन विशेष शक्तियों के ही अंशांश रूप से विद्यमान ११, ११, और ११ ये (त्रयः त्रिंशाः) तेंतीस (देवाः) देव, विद्वान्गण (सुराधसः) उत्तम धन ऐश्वर्य से सम्पन्न एवं (बृहस्पति पुरो- हिताः) बृहस्पति, वेदज्ञ विद्वान् को अपना महामात्य पुरोहित अग्रवर्ती प्रमुख बनाकर (देवस्य) देव (सवितुः) सबके प्रेरक राजा के भी राजा परमेश्वर के (सवे) परमैश्वर्य युक्त शासन या जगत् में रहें। और वे (देवाः) समस्त विद्वान् पुरुष (देवैः ) अपने दिव्य गुणों और व्यवहारों से ( मा अवन्तु) मुझ प्रजाजन और राजा की रक्षा करें ।
साधारणतः - पृथ्वी, अप, तेज, वायु, आकाश, सूर्य, चन्द्र, नक्षत्र ये आठ वसु, दश प्राण और ग्यारहवां जीव ये ११ रुद्र, बारह मास १२ आदित्य, विद्युत् और यज्ञ ये सब मेरी रक्षा करें । अर्थात् — मैं शत्रु मित्र दोनों के देशों को वश करूं । पशु, गौ अश्वादिमान्, प्राणों से नीरोग, आत्मप्रतिष्ठ अर्थात् मानस दुख से रहित समृद्ध, इह और पर दोनों लोकों में कीर्त्तिमान्, धर्मात्मा और प्रभावशाली होऊं ।
Subject
तेंतीस विद्वान् देवों की प्रतिष्ठा ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
प्रजापतिः । उपदेशकाः । पंक्तिः । पंचमः ॥