Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 19 / Mantra 60

95 Mantra
19/60
Devata- पितरो देवताः Rishi- शङ्ख ऋषिः Chhand- विराट त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
येऽअ॑ग्निष्वा॒त्ता येऽअन॑ग्निष्वात्ता॒ मध्ये॑ दि॒वः स्व॒धया॑ मा॒दय॑न्ते। तेभ्यः॑ स्व॒राडसु॑नीतिमे॒तां य॑थाव॒शं त॒न्वं कल्पयाति॥६०॥

ये। अ॒ग्नि॒ष्वा॒त्ताः। अ॒ग्नि॒ष्वा॒त्ता इत्य॑ग्निऽस्वा॒त्ताः। ये। अन॑ग्निष्वात्ताः। अन॑ग्निष्वात्ता॒ इत्यन॑ग्निऽस्वात्ताः। मध्ये॑। दि॒वः। स्व॒धया॑। मा॒दय॑न्ते। तेभ्यः॑। स्व॒राडिति॑ स्व॒ऽराट्। असु॑नीति॒मित्यसु॑ऽनीतिम्। ए॒ताम्। य॒था॒व॒शमिति॑ यथाऽव॒शम्। त॒न्व᳖म्। क॒ल्प॒या॒ति॒ ॥६० ॥

Mantra without Swara
येऽअग्निष्वात्ता येऽअनग्निष्वात्ता मध्ये दिवः स्वधया मादयन्ते । तेभ्यः स्वराडसुनीतिमेताँयथावशन्तन्वङ्कल्पयाति ॥

ये। अग्निष्वात्ताः। अग्निष्वात्ता इत्यग्निऽस्वात्ताः। ये। अनग्निष्वात्ताः। अनग्निष्वात्ता इत्यनग्निऽस्वात्ताः। मध्ये। दिवः। स्वधया। मादयन्ते। तेभ्यः। स्वराडिति स्वऽराट्। असुनीतिमित्यसुऽनीतिम्। एताम्। यथावशमिति यथाऽवशम्। तन्वम्। कल्पयाति॥६०॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
( ये ) जो (अग्निष्वात्ताः) अग्रणी, सेनापति, न्यायाधीश, आदि पदों पर स्थित, अग्नि आदि विज्ञान के वेत्ता वा राजा से स्वीकृत हैं और (ये) (अग्निष्वात्ता) जो मुख्य पदों पर नहीं स्थित वा जिनको राजा से नहीं चुने गये प्रत्युत प्रजा द्वारा चुने गये हैं, और जो ( मध्ये दिवः) ज्ञान प्रकाश से युक्त, राजसभा के बीच (स्वधया) ज्ञान और वाक् धारणा, शक्ति और सामर्थ्य से (मादयन्ते) आनन्द प्रसन्न रहते और अन्यों को ज्ञान से तृप्त करते हैं । (तेभ्यः) उनके लिये भी ( स्वराड् ) स्वयं सर्वोपरि विराजमान, सूर्य के समान तेजस्वी बड़ा राजा ( यथावशम् ) यथाशक्ति, वश करने वाली शक्ति से (असुनीतिम् ) प्राण धारण कराने वाली ( तन्वम् ) शरीरवृत्ति को ( कल्पयाति) करे ।
Subject
उनकी असुनीति तनु की कल्पना का रहस्य ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
शंखः । पितरः । विराट् त्रिष्टुप् । धैवतः ॥