Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 18 / Mantra 58

77 Mantra
18/58
Devata- अग्निर्देवता Rishi- विश्वकर्मा ऋषिः Chhand- निचृदार्षी जगती Swara- निषादः
Mantra with Swara
यदाकू॑तात् स॒मसु॑स्रोद्धृ॒दो वा॒ मन॑सो वा॒ सम्भृ॑तं॒ चक्षु॑षो वा। तद॑नु॒ प्रेत॑ सु॒कृता॑मु लो॒कं यत्र॒ऽऋष॑यो ज॒ग्मुः प्र॑थम॒जाः पु॑रा॒णाः॥५८॥

यत्। आकू॑ता॒दित्याऽकू॑तात्। स॒मसु॑स्रो॒दिति॑ स॒म्ऽअसु॑स्रोत्। हृ॒दः। वा॒। मन॑सः। वा॒। सम्भृ॑त॒मिति॒ सम्ऽभृ॑तम्। चक्षु॑षः। वा॒। तत्। अ॒नु॒प्रेतेत्य॑नु॒ऽप्रेत॑। सु॒कृता॒मिति॑ सु॒कृता॑म्। ऊ॒ऽइत्यूँ॑। लो॒कम्। यत्र॑। ऋष॑यः। ज॒ग्मुः। प्र॒थ॒म॒जाः। पु॒रा॒णाः ॥५८ ॥

Mantra without Swara
यदाकूतात्समसुस्रोद्धृदो वा मनसो वा सम्भृतञ्चक्षुषो वा । तदनु प्रेत सुकृतामु ओल्कँयत्रऽऋषयो जग्मुः प्रथमजाः पुराणाः ॥

यत्। आकूतादित्याऽकूतात्। समसुस्रोदिति सम्ऽअसुस्रोत्। हृदः। वा। मनसः। वा। सम्भृतमिति सम्ऽभृतम्। चक्षुषः। वा। तत्। अनुप्रेतेत्यनुऽप्रेत। सुकृतामिति सुकृताम्। ऊऽइत्यूँ। लोकम्। यत्र। ऋषयः। जग्मुः। प्रथमजाः। पुराणाः॥५८॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
हे विद्वान् पुरुषो ! ( यत् ) जो कर्त्तव्य कर्म और ज्ञान ( आकूतात् ) मन की प्रवृत्ति के भी पूर्व आत्मा के भीतर विद्यमान सत्य उत्साह है उससे, ( हृदः ) हृदय से, ( मनसः ) मनन करने वाले अन्तःकरण से (वा) और ( चक्षु ) आंख आदि बाह्य इन्द्रियों से ( संभृतम् ) सम्यक प्रकार से प्राप्त हो और सञ्चित हो ( तत् ) उसके ( अनु ) अवुकूल ही ( सुकृताम् ) पुण्य आचारवान् सत्पुरुषों के ( लोकम् ) दर्शनयोग्य परम उस सुखधाम स्थान और स्थिति को ( प्र इत ) प्राप्त करो ( यत्र ) जहां (प्रथमजा : ) हम में उत्कृष्ट पद को प्राप्त, ( पुराणाः ) हम से पहले उत्पन्न बुजुर्ग ( ऋषयः ) वेदार्थ के ज्ञाता और सत्य ज्ञान के द्रष्टा ( जग्मुः ) पहुँचे हैं । शत० ९ । ५ । १ । ४५ ॥
Subject
विद्वानों को उत्तम, पूर्वं पुरुषों के उपार्जित पद प्राप्त करने का उपदेश ।
Footenote
५८ - तो श्रष्टौ वैश्वकर्मणानि।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
विश्वकर्मा ऋषिः । अग्निर्देवता । निचृदार्षी जगती । निषादः ॥