Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 17 / Mantra 51

98 Mantra
17/51
Devata- इन्द्रो देवता Rishi- अप्रतिरथ ऋषिः Chhand- आर्ष्यनुष्टुप् Swara- गान्धारः
Mantra with Swara
इन्द्रे॒मं प्र॑त॒रां न॑य सजा॒ताना॑मसद्व॒शी। समे॑नं॒ वर्चसा सृज दे॒वानां॑ भाग॒दाऽअ॑सत्॥५१॥

इन्द्रः॑। इ॒मम्। प्र॒त॒रामिति॑ प्रऽत॒राम्। न॒य॒। स॒जा॒ताना॒मिति॑ सऽजा॒ताना॑म्। अ॒स॒त्। व॒शी। सम्। ए॒न॒म्। वर्च॑सा। सृ॒ज॒। दे॒वाना॑म्। भा॒ग॒दा इति॑ भाग॒ऽदाः। अ॒स॒त् ॥५१ ॥

Mantra without Swara
इन्द्रेमम्प्रतरान्नय सजातानामसद्वशी । समेनँवर्चसा सृज देवानाम्भागदाऽअसत् ॥

इन्द्रः। इमम्। प्रतरामिति प्रऽतराम्। नय। सजातानामिति सऽजातानाम्। असत्। वशी। सम्। एनम्। वर्चसा। सृज। देवानाम्। भागदा इति भागऽदाः। असत्॥५१॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
हे ( इन्द्र ) इन्द्र ! सेनापते ! ( इमं ) इस राष्ट्रपति को ( प्र-तराम् ) बहुत उत्कृष्ट मार्ग से ( नय ) ले चल । जिससे वह ( सजातानाम् ) अपने समान वंश और पद वालों को भी ( वशी असत् ) वश करने में समर्थ हो । ( एनं ) इसको ( वर्चसा ) ऐसे तेज और बल से ( संसृज ) युक्त कर जिससे यह ( देवानां ) समस्त विजयशील योद्धाओं, विद्वानों और शासक वर्गों को ( भागदाः ) अंश, उनके उचित वेतन आदि देने में समर्थ (असत् ) हो ।
Subject
नेता सेनापति का अधीनों के प्रति कर्तव्य ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
इन्द्रो देवता आर्ष्यनुष्टुप् । गान्धारः ॥