Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 13 / Mantra 6

57 Mantra
13/6
Devata- ईश्वरो देवता Rishi- हिरण्यगर्भ ऋषिः Chhand- भुरिगुष्णिक् Swara- ऋषभः
Mantra with Swara
नमो॑ऽस्तु स॒र्पेभ्यो॒ ये के च॑ पृथि॒वीमनु॑। येऽ अ॒न्तरि॑क्षे॒ ये दि॒वि तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑॥६॥

नमः॑। अ॒स्तु॒। स॒र्पेभ्यः॑। ये। के। च॒। पृ॒थि॒वीम्। अनु॑। ये। अ॒न्तरि॑क्षे। ये। दि॒वि। तेभ्यः॑। स॒र्पेभ्यः॑। नमः॑ ॥६ ॥

Mantra without Swara
नमो स्तु सर्पेभ्यो ये के च पृथिवीमनु । येऽअन्तरिक्षे ये दिवि तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥

नमः। अस्तु। सर्पेभ्यः। ये। के। च। पृथिवीम्। अनु। ये। अन्तरिक्षे। ये। दिवि। तेभ्यः। सर्पेभ्यः। नमः॥६॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
( ये के च ) जो कोई भी ( पृथिवीम् अनु ) इस पृथिवी पर और (ये) जो अन्तरिक्ष में और ( ये दिवि ) जो दूर आकाश में विद्यमान लोक हैं ( तेभ्य: ) उन ( सर्पेभ्यः ) सर्पण स्वभाव लोकों को ( नमः ) अन्न प्राप्त हो और (तेभ्यः सर्पेभ्यः नमः) उन सर्प के स्वभाव वाले दुष्ट पुरुषों का उत्तम रीति से दमन हो ।
इमे वै लोकाः सर्पाः या एव एषु लोकेषु नाष्टा, व्यद्वरो या शिमिदा तदेवैतत्सर्वं शमयति ॥ शत० ७ । ४ । १ । २८ ॥
अथवा राष्ट्र में राजाओं के प्रति जानेवाले, प्रजाओं में फैले हुए और अन्तरिक्ष अर्थात् शासकजनों में फैले हुए ( सर्पेभ्यः ) गुप्त रूप से गतिशील चरों की ( नमः हम नियम व्यवस्था करें ।
Subject
सर्पण स्वभाव दुष्टों का दमन । पक्षान्तर में गुप्तचरों को नियोजन ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
सर्पाः देवता: । भूरिगुष्णिक् । ऋषभः ॥