Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 13 / Mantra 48

57 Mantra
13/48
Devata- अग्निर्देवता Rishi- विरूप ऋषिः Chhand- निचृद् ब्राह्मी पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
इ॒मं मा हि॑ꣳसी॒रेक॑शफं प॒शुं क॑निक्र॒दं वा॒जिनं॒ वाजि॑नेषु। गौ॒रमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒न्वो निषी॑द। गौ॒रं ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ यं द्वि॒ष्मस्तं ते॒ शुगृ॑च्छतु॥४८॥

इ॒मम्। मा। हि॒ꣳसीः॒। एक॑शफ॒मित्येक॑ऽशफम्। प॒शुम्। क॒नि॒क्र॒दम्। वा॒जिन॑म्। वाजि॑नेषु। गौ॒रम्। आ॒र॒ण्यम्। अनु॑। ते॒। दि॒शा॒मि॒। तेन॑। चि॒न्वा॒नः। त॒न्वः᳖। नि। सी॒द॒। गौ॒रम्। ते॒। शुक्। ऋ॒च्छ॒तु॒। यम्। द्वि॒ष्मः। तम्। ते॒। शुक्। ऋ॒च्छ॒तु॒ ॥४७ ॥

Mantra without Swara
इमम्मा हिँसीरेकशपम्फशुङ्कनिक्रदँवाजिनँवाजिनेषु । गौरमारण्यमनु ते दिशामि तेन चिन्वानस्तन्वो नि षीद । गौरन्ते शुगृच्छतु यन्द्विष्मस्तन्ते शुगृच्छतु ॥

इमम्। मा। हिꣳसीः। एकशफमित्येकऽशफम्। पशुम्। कनिक्रदम्। वाजिनम्। वाजिनेषु। गौरम्। आरण्यम्। अनु। ते। दिशामि। तेन। चिन्वानः। तन्वः। नि। सीद। गौरम्। ते। शुक्। ऋच्छतु। यम्। द्विष्मः। तम्। ते। शुक्। ऋच्छतु॥४७॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
हे पुरुष ! ( इमं ) इस ( कनिक्रदं ) हर्ष से ध्वनि करने या हिनहिनाने वाले यह सब प्रकार के कष्ट सहने में समर्थ ( एकशफं ) एक खुर के ( वाजिनेषु ) वेगवान्, या संग्रामोपयोगी पशुओं के बीच सब से, अधिक ( वाजिनम् ) वेगवान् अश्व, गधे, खच्चर आदि ( पशुं ) पशु को ( मा हिंसी: ) मत मार (आरण्यम गौरम् ) जंगल के गौर नामक बारहसींगे को लक्ष्य करके (ते अनु दिशामि ) तुझे मैं यह उपदेश करता हूं कि ( तेन चिन्वानः ) उसकी वृद्धि से भी तू अपनी वृद्धि करता हुआ (तन्वं निषीद ) अपने शरीर की रक्षा कर । ( ते शुक्) तेरा शोक, संताप या क्रोध भी ( गौरम् ऋच्छतु) उस गौर नामक, खेती को हानि पहुंचाने वाले मृग को प्राप्त हो । (यं द्विष्मः ) जिसके प्रति हमारी प्रीति नहीं है ( ते शुक्) तेरा शोक, संताप या क्रोध (तम् ऋच्छसु ) उसको ही प्राप्त हो ॥ शत० ७।५।२।३३।।
Subject
पशुगण की रक्षा, मनुष्य, अश्व आदि एक शक, गौ आदि दुधार पशु, भेड, बकरी, इनकी रक्षा और हिंसकों के नाश का आदेश ।