Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 13 / Mantra 12

57 Mantra
13/12
Devata- अग्निर्देवता Rishi- वामदेव ऋषिः Chhand- भुरिगार्षी पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
उद॑ग्ने तिष्ठ॒ प्रत्यात॑नुष्व॒ न्यमित्राँ॑२ऽ ओषतात् तिग्महेते। यो नो॒ऽ अरा॑तिꣳ समिधान च॒क्रे नी॒चा तं ध॑क्ष्यत॒सं न शुष्क॑म्॥१२॥

उत्। अ॒ग्ने॒। ति॒ष्ठ॒। प्रति॑। आ। त॒नु॒ष्व॒। नि। अ॒मित्रा॑न्। ओ॒ष॒ता॒त्। ति॒ग्म॒हे॒त॒ इति॑ तिग्मऽहेते। यः। नः॒। अरा॑तिम्। स॒मि॒धा॒नेति॑ सम्ऽइधान। च॒क्रे। नी॒चा। तम्। ध॒क्षि॒। अ॒त॒सम्। न। शुष्क॑म् ॥१२ ॥

Mantra without Swara
उदग्ने तिष्ठ प्रत्या तनुष्व न्यमित्राँऽ ओषतात्तिग्महेते । यो नो अरातिँ समिधान चक्रे नीचा तन्धक्ष्यतसन्न शुष्कम् ॥

उत्। अग्ने। तिष्ठ। प्रति। आ। तनुष्व। नि। अमित्रान्। ओषतात्। तिग्महेत इति तिग्मऽहेते। यः। नः। अरातिम्। समिधानेति सम्ऽइधान। चक्रे। नीचा। तम्। धक्षि। अतसम्। न। शुष्कम्॥१२॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
हे ( अग्ने ) अग्ने ! सेनापते ! राजन् ! सू ( उत् तिष्ठ ) उठ शत्रु के प्रति आक्रमण करने के लिये तैयार हो । ( प्रति आतनुष्व ) शत्रु के विपरीत अपने बल और राज्य को विस्तृत कर । हे ( तिग्महेते ) तीक्ष्ण शस्त्रों से युक्त राजन् ! तू ( अमित्रान्)शत्रुओं को ( निः ओषतात् ) सर्वथा जला डाल । हे ( सम्-इधान ) उत्तम तेजस्विन् ! ( यः ) जो (नः) हमारे साथ ( अरातिम् ) शत्रुता का व्यवहार ( चक्रे ) करता है ।
( तमू ) उसको ( शुष्कम् ) सूखे वृक्ष को अग्नि के समान ( नीचा धक्षि ) नीचे गिराकर जला डाल ।
Subject
प्रजा के व्यथादायी शत्रुओं पर आक्रमण और उनको भस्म कर डालने का आदेश ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
वामदेव ऋषिः । अग्निर्देवता । भुरिगार्षी पंक्तिः । पञ्चमः ॥