Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 13 / Mantra 11

57 Mantra
13/11
Devata- अग्निर्देवता Rishi- वामदेव ऋषिः Chhand- निचृत्त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
प्रति॒ स्पशो॒ विसृ॑ज॒ तूर्णि॑तमो॒ भवा॑ पा॒युर्वि॒शोऽ अ॒स्या अद॑ब्धः। यो नो॑ दू॒रेऽ अ॒घश॑ꣳसो॒ योऽ अन्त्यग्ने॒ माकि॑ष्टे॒ व्यथि॒राद॑धर्षीत्॥११॥

प्रति॑। स्पशः॑। वि। सृ॒ज॒। तूर्णि॑तम॒ इति॒ तूर्णि॑ऽतमः। भव॑। पा॒युः। वि॒शः। अ॒स्याः। अद॑ब्धः। यः। नः॒। दू॒रे। अ॒घश॑ꣳस॒ इत्य॒घऽश॑ꣳसः। यः। अन्ति॑। अग्ने॑। माकिः॑। ते॒। व्यथिः॑। आ। द॒ध॒र्षी॒त् ॥११ ॥

Mantra without Swara
प्रति स्पशो विसृज तूर्णितमो भवा पायुर्विशो अस्याऽअदब्धः । योनो दूरेऽअघशँसो योऽअन्त्यग्ने माकिष्टे व्यथिरादधर्षीत् ॥

प्रति। स्पशः। वि। सृज। तूर्णितम इति तूर्णिऽतमः। भव। पायुः। विशः। अस्याः। अदब्धः। यः। नः। दूरे। अघशꣳस इत्यघऽशꣳसः। यः। अन्ति। अग्ने। माकिः। ते। व्यथिः। आ। दधर्षीत्॥११॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
(यः अघशंसः) जो पापाचरण करने को कहता है वह ( यः ) और जो (नः) हमारे से (दूरे) दूर है और (यः) जो (अभि) हमारे पास हैं हे ( अग्ने ) अग्रनायक राजन् ! वह भी ( व्यथिः ) हमें व्यथादायी होकर (ते) तेरा ( मा आदधर्षीत् ) आज्ञा भंग कर अपमान न कर सके। इसलिये तू (तुर्णितमः) अति वेगवान् होकर (स्पशः) प्रतिहिंसक योद्धा, प्रतिभटों को और अपने दूतों को ( प्रति विसृज ) शत्रु के प्रति भेज और स्वयं ( अदब्धः ) शत्रु से मारा न जा कर सुरक्षित रहकर ( अस्याः विश: ) इस प्रजा का ( पायुः ) पालन करने हारा ( भव ) हो ।
Subject
प्रजा के कष्ट का श्रवण करके राजा' का दूत प्रेषण और प्रजापालन का यत्न ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
वामदेव ऋषिः । अग्निर्देवता | त्रिष्टुप् । धैवतः ॥