Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 12 / Mantra 48

117 Mantra
12/48
Devata- अग्निर्देवता Rishi- विश्वामित्र ऋषिः Chhand- भुरिगार्षी पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
अग्ने॒ यत्ते॑ दि॒वि वर्चः॑ पृथि॒व्यां यदोष॑धीष्व॒प्स्वा य॑जत्र। येना॒न्तरि॑क्षमु॒र्वात॒तन्थ॑ त्वे॒षः स भा॒नुर॑र्ण॒वो नृ॒चक्षाः॑॥४८॥

अग्ने॑। यत्। ते॒। दि॒वि। वर्चः॑। पृ॒थि॒व्याम्। यत्। ओष॑धीषु। अ॒प्स्वित्य॒प्ऽसु। आ। य॒ज॒त्र॒। येन॑। अ॒न्तरि॑क्षम्। उ॒रु। आ॒त॒तन्थेत्या॑ऽत॒तन्थ॑। त्वे॒षः। सः। भा॒नुः। अ॒र्ण॒वः। नृ॒चक्षा॒ इति॑ नृ॒ऽचक्षाः॑ ॥४८ ॥

Mantra without Swara
अग्ने यत्ते दिवि वर्चः पृथिव्याँ यदोषधीष्वप्स्वा यजत्र । येनान्तरिक्षमुर्वाततन्थ त्वेषः स भानुरर्णवो नृचक्षाः ॥

अग्ने। यत्। ते। दिवि। वर्चः। पृथिव्याम्। यत्। ओषधीषु। अप्स्वित्यप्ऽसु। आ। यजत्र। येन। अन्तरिक्षम्। उरु। आततन्थेत्याऽततन्थ। त्वेषः। सः। भानुः। अर्णवः। नृचक्षा इति नृऽचक्षाः॥४८॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
हे ( अग्ने ) ज्ञानवन् ! तेजस्विन् सूर्य के समान राजन् ! (यत् ते वर्च: ) जो तेरा तेज (दिवि) सूर्य में विद्यमान है और (यत् ते वर्चः पृथिव्याम् ) जो तेरा तेज पृथिवी में विद्यमान है और ( यत् ओषधीषु ) जो तेरा तेज ओषधियों और शत्रुसंतापकारी सैनिकों में है और हे ( यजत्र ) उपासनीय पूज्य पुरुष ! जो तेरा तेज (अप्सु ) जलों के समान शान्त -स्वभाव प्रजाजनों में है. ( येन ) जिस तेज से ( उरु ) विशाल ( अन्तरिक्षम् ) अन्तरिक्ष को भी तू (आततन्य) व्यापता है, (सः) वह तेरा तेज (भानुः) अति दीप्ति युक्त त्वेष) कान्तिमान् अति तीक्ष्ण होकर भी ( अर्णावः ) व्यापक या जल से पूर्ण समुद्र के समान गम्भीर, ज्ञानवान् और ( नृचक्षाः ) समस्त मनुष्यों शुभाशुभ कर्मों का सूर्य के समान द्रष्टा है ॥ शत० ७ । १ । १ । २३ ॥
Subject
मुख्य विद्वान् का वर्णन ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
विश्वामित्र ऋषिः । अग्निर्देवता । भुरिगार्षी पंक्तिः । पञ्चमः ॥