Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 12 / Mantra 101

117 Mantra
12/101
Devata- भिषजो देवताः Rishi- वरुण ऋषिः Chhand- निचृदनुष्टुप् Swara- गान्धारः
Mantra with Swara
त्वमु॑त्त॒मास्यो॑षधे॒ तव॑ वृ॒क्षाऽउप॑स्तयः। उप॑स्तिरस्तु॒ सोऽस्माकं॒ योऽअ॒स्माँ२ऽ अ॑भि॒दास॑ति॥१०१

त्वम्। उ॒त्त॒मेत्यु॑त्त॒मा। अ॒सि॒। ओ॒ष॒धे॒। तव॑। वृ॒क्षाः। उप॑स्तयः। उप॑स्तिः। अ॒स्तु॒। सः। अ॒स्माक॑म्। यः। अ॒स्मान्। अ॒भि॒दास॒तीत्य॑भि॒ऽदास॑ति ॥१०१ ॥

Mantra without Swara
त्वमुत्तमास्योषधे तव वृक्षाऽउपस्तयः । उपस्तिरस्तु सो स्माकँयोऽअस्माँ अभिदासति ॥

त्वम्। उत्तमेत्युत्तमा। असि। ओषधे। तव। वृक्षाः। उपस्तयः। उपस्तिः। अस्तु। सः। अस्माकम्। यः। अस्मान्। अभिदासतीत्यभिऽदासति॥१०१॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
हे ( ओषधे ) ओषधे ! वीर्यवति ( स्वम् उत्तमा असि ) तू सबसे श्रेष्ठ है । ( वृक्षा: ) अन्य वृक्ष भी ( तव उपस्तयः ) तेरे अधीन रहें। तेरे बल से ( सः ) वह ( अस्माकम् उपस्तिः अस्तु ) हमारे अधीन रहे ( यः ) जो ( अस्मान् ) हमें ( अभिदासति ) आक्रमण पूर्वक नष्ट करता है । अथवा - हे ओषधे ! तू सबसे श्रेष्ठ है । ( वृक्षाः ) वट आदि वृक्ष तेरे समीप ( उपस्तय: ) संघ बनाकर ठहरते हैं । ( यः अस्मान् अभिदा- सति ) जो हमें सुख देता है वह ( अस्माकं उपस्ति: अस्तु ) हमारे पास हमसे मिलकर रहे ।
सेना पक्ष में - ( उपस्तयः) संघ बनाकर रहनेवाली सेनाएँ ( तव वृक्षाः ) तेरे काटने योग्य है । अथवा ( वृक्षाः ) काटने योग्य वृत्तों के समान छेद्य शत्रु ( उपस्तयः= संहन्तव्याः ) विनाश करने योग्य हैं । इसा प्रकार जो हमें ( अभि दासति ) विनष्ट करे ( सः अस्माक उपस्तिः ) वह भी हमारे लिये विनाश योग्य है ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
ऋष्यादि पूर्ववत् ।