Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 11 / Mantra 78

83 Mantra
11/78
Devata- अग्निर्देवता Rishi- नाभानेदिष्ठ ऋषिः Chhand- भुरिगुष्णिक् Swara- ऋषभः
Mantra with Swara
दꣳष्ट्रा॑भ्यां म॒लिम्लू॒ञ्जम्भ्यै॒स्तस्क॑राँ२ऽउ॒त। हनु॑भ्या॒ स्ते॒नान् भ॑गव॒स्ताँस्त्वं खा॑द॒ सुखा॑दितान्॥७८॥

दꣳष्ट्रा॑भ्याम्। म॒लिम्लू॑न्। जम्भ्यैः॑। तस्क॑रान्। उ॒त। हनु॑भ्या॒मिति॒ हनु॑ऽभ्याम्। स्ते॒नान्। भ॒ग॒व॒ इति॑ भगऽवः। तान्। त्वम्। खा॒द॒। सुखा॑दिता॒निति॒ सुऽखा॑दितान् ॥७८ ॥

Mantra without Swara
दँष्ट्राभ्याम्मलिम्लून्जम्भ्यैस्तस्कराँ उत । हनुभ्याँ स्तेनान्भगवस्ताँस्त्वङ्खाद सुखादितान् ॥

दꣳष्ट्राभ्याम्। मलिम्लून्। जम्भ्यैः। तस्करान्। उत। हनुभ्यामिति हनुऽभ्याम्। स्तेनान्। भगव इति भगऽवः। तान्। त्वम्। खाद। सुखादितानिति सुऽखादितान्॥७८॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
जिस प्रकार मनुष्य अपनी ( दंष्टाभ्यां ) दाढो से चबाकर ( जम्भ्यैः ) अगले कुतरनेवाले दांतों से कुतर २ कर ( तनुभ्यां ) दोनों दाढों और जबाङो से कुचिल २ कर उत्तम रीति से ( सुखादितान् ) चबाये गये ग्रासों को खा जाता है उसी प्रकार हे अग्ने ! राजन् ! हे ( भगवः ) ऐश्वर्यवान् राजन् ! ( दंष्ट्राभ्याम् ) दांतों के समान दशन करनेवाले शस्त्रों के दो दलों से ( मलिम्लून ) मलिन कार्य करने एवं प्रजाओं की मृत्यु करनेवाले दुष्टों को और ( तस्करान् ) छुपे पापों, हत्याओं को करनेवाले पुरुषों को ( जम्भ्यैः ) बांध २ कर मारनेवाले उपायों से, और ( हनू भ्याम् ) हनन करनेवाले द्विविध उपायों से ( स्तेनान् ) चोर डाकू पुरुषों को ( त्वं ) तू (खाद ) चबा डाल, कुचल कर ग्रस ले ॥ शत० ६ । ६ । ३ । १० ॥
Subject
दातों और दाढों के दृष्टान्त से दुष्टों के नाशकारी दमन का वर्णन।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
अग्निदेवता । भूरिगुष्णिक् । ऋषभः ॥