Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 11 / Mantra 71

83 Mantra
11/71
Devata- अग्निर्देवता Rishi- विरूप ऋषिः Chhand- विराड्गायत्री Swara- षड्जः
Mantra with Swara
पर॑स्या॒ऽअधि॑ सं॒वतोऽव॑राँ२ऽअ॒भ्यात॑र। यत्रा॒हमस्मि॒ ताँ२ऽअ॑व॥७१॥

पर॑स्याः। अधि॑। सं॒वत॒ इति॑ स॒म्ऽवतः॑। अव॑रान्। अ॒भि। आ। त॒र॒। यत्र॑। अ॒हम्। अस्मि॑। तान्। अ॒व॒ ॥७१ ॥

Mantra without Swara
परस्याऽअधि सँवतोवराँऽअभ्यातर । यत्राहमस्मि ताँऽअव ॥

परस्याः। अधि। संवत इति सम्ऽवतः। अवरान्। अभि। आ। तर। यत्र। अहम्। अस्िम। तान्। अव॥७१॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
स्त्री- पक्ष में हे कन्ये ! ( परस्याः ) उत्कृष्ट गुणोंवाली कन्या की अपेक्षा ( संवतः अधि ) समान कोटि के और ( अवरान् ) नीच कोटिके पुरुषों को तू ( अभि आतर ) त्याग दे ,मत वर। और ( यत्र ) जिस पदपर ( अहम् अस्मि ) मैं उत्कृष्ट पद का पुरुष स्थित हूं । ( तान् अव ) उनको वरण कर, प्राप्त हो । राजा के पक्ष में- हे राजन् अग्ने ! ( परस्या: ) शत्रु सेना के साथ होनेवाले ( संवतः अधि ) युद्ध में स्थित हम ( अवरान् अभ्यातर ) समीपस्थों की रक्षा कर ( यत्र अहम् अस्मि ) मैं जहां स्थित हूं ( तान् अव ) उन सबकी रक्षा कर ॥ शत० ६ । ६ । ३ । १ ।
Subject
स्वयंवरण का उत्कृष्ट सिद्धान्त, पक्षान्तर में राजा का निर्बलों की रक्षा का कर्त्तव्य ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
विरूप आंगिरस ऋषिः । अग्निर्देवता । विराड् गायत्री । षड्जः ॥