Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 11 / Mantra 45

83 Mantra
11/45
Devata- अग्निर्देवता Rishi- त्रित ऋषिः Chhand- विराट् पथ्या बृहती छन्द Swara- मध्यमः
Mantra with Swara
शि॒वो भ॑व प्र॒जाभ्यो॒ मानु॑षीभ्य॒स्त्वम॑ङ्गिरः। मा द्यावा॑पृथि॒वीऽअ॒भि शो॑ची॒र्मान्तरि॑क्षं॒ मा वन॒स्पती॑न्॥४५॥

शि॒वः। भ॒व॒। प्र॒जाभ्य॒ इति॑ प्र॒जाऽभ्यः॑। मानु॑षीभ्यः। त्वम्। अ॒ङ्गि॒रः॒। मा। द्यावा॑पृथि॒वीऽइति॒ द्यावा॑पृथि॒वी। अ॒भि। शो॒चीः॒। मा। अ॒न्तरि॑क्षम्। मा। वन॒स्पती॑न् ॥४५ ॥

Mantra without Swara
शिवो भव प्रजाभ्यो मानुषीभ्यस्त्वमङ्गिरः । मा द्यावापृथिवी अभि शोचीर्मान्तरिक्षम्मा वनस्पतीन् ॥

शिवः। भव। प्रजाभ्य इति प्रजाऽभ्यः। मानुषीभ्यः। त्वम्। अङ्गिरः। मा। द्यावापृथिवीऽइति द्यावापृथिवी। अभि। शोचीः। मा। अन्तरिक्षम्। मा। वनस्पतीन्॥४५॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
हे ( अङ्गिरः ) हे सूर्य के समान तेजस्विन्! हे प्राण के समान प्रिय विद्वन् ! ( त्वम् ) तू ( मानुषीभ्यः प्रजाभ्यः ) मानव प्रजाओं के लिये ( शिवः भव) कल्याणकारी हो । तू ( द्यावापृथिवी ) आकाश और पृथिवी, इन दोनों के बीच के प्राणियों को ( मा अभिशोची: ) संतप्त मत कर । ( अन्तरिक्षम् मा ) अन्तरिक्षस्थ प्राणियों को भी मत सता । ( वनस्पतीन् मा ) वनस्पतियों को भी कष्ट मत दे, व्यर्थ नाश मतकर ॥ शत० ६ । ४ ॥ ४ ॥४॥
Subject
अश्व और राजा का दृढ ऐश्वर्यवान् आशुकारी होना।
Footenote
० `रासभस्पत्वा`० इति काण्व० ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
प्रजापतिः साध्या वा ऋषयः।अग्निदेवता । विराट् पथ्या बृहती । मध्यमः ॥