Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

Yajurveda Adhyay 11 / Mantra 16

83 Mantra
11/16
Devata- अग्निर्देवता Rishi- शुनःशेप ऋषिः Chhand- भुरिक्पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
पृ॒थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्यमङ्गिर॒स्वदाभ॑रा॒ग्निं पु॑री॒ष्यमङ्गिर॒स्वदच्छे॑मो॒ऽग्निं पु॑री॒ष्यमङ्गिर॒स्वद्भ॑रिष्यामः॥१६॥

पृ॒थि॒व्याः। स॒धस्था॒दिति॑ स॒धऽस्था॑त्। अ॒ग्निम्। पु॒री॒ष्य᳖म्। अ॒ङ्गि॒र॒स्वत्। आ। भ॒र॒। अ॒ग्निम्। पु॒री॒ष्य᳖म्। अ॒ङ्गि॒र॒स्वत्। अच्छ॑। इ॒मः॒। अ॒ग्निम्। पु॒री॒ष्य᳖म्। अ॒ङ्गि॒र॒स्वत्। भ॒रि॒ष्या॒मः॒ ॥१६ ॥

Mantra without Swara
पृथिव्याः सधस्थादग्निम्पुरीष्यमङ्गिरस्वदाभराग्निम्पुरीष्यमङ्गिरस्वदच्छेमोग्निम्पुरीष्यमङ्गिरस्वद्भरिष्यामः ॥

पृथिव्याः। सधस्थादिति सधऽस्थात्। अग्निम्। पुरीष्यम्। अङ्गिरस्वत्। आ। भर। अग्निम्। पुरीष्यम्। अङ्गिरस्वत्। अच्छ। इमः। अग्निम्। पुरीष्यम्। अङ्गिरस्वत्। भरिष्यामः॥१६॥

Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Yajurveda Sanhita Bhasha Bhashya (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
हे विद्वान् पुरुष ! तू ( पृथिव्याः ) पृथिवी के ( सघस्थात् ) उस एक स्थान से ही जहां प्रजा बसी हैं ( पुरीष्यम् ) समस्त प्रजाओं को पालन करने में समर्थ, ( अङ्गिरस्वत् ) अग्नि या सूर्य के समान तेजस्वी, ( अग्निम् ) अग्रणी नेता पुरुष को ( आभर ) प्राप्त कर । हम लोग भी ( पुरीष्यम्) पालन करने में समर्थ, समृद्ध ( अङ्गिरस्वत् ) सूर्य या विद्युत् के समान तेजस्वी, ( अग्निम् ) अग्नि के समान शत्रुसंतापक नेता को ( अच्छेम् ) प्राप्त हों । ( पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् भरिष्यामः ) उक्त प्रकार समृद्ध,तेजस्वी नेता को हम भी धारण करेंगे और हम उसको प्राप्त करेंगे, उसका पालन पोषण करेंगे। शत० ६ । ३।२।८-६।३ । ३ ।४ ॥ पृथिवी के जिस स्थान की प्रजा हो ( सधस्थ ) उसी स्थान का उनका शासक नेता होना चाहिये । वे उसको स्वयं चुनें और स्वयं उसको स्थापित करें |
Subject
तेजस्वी समृद्ध नेता का वर्णन।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
प्रजापतिः साध्वा वा ऋषयः । अग्निर्देवता । निचृदार्षी त्रिष्टुप् । धैवतः स्वरः ॥