Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 6 / Mantra 33

37 Mantra
6/33
Devata- सोमो देवता Rishi- मधुच्छन्दा ऋषिः Chhand- भूरिक् आर्षी बृहती, Swara- मध्यमः
Mantra with Swara
यत्ते॑ सोम दि॒वि ज्योति॒र्यत्पृ॑थि॒व्यां यदु॒राव॒न्तरि॑क्षे। तेना॒स्मै यज॑मानायो॒रु रा॒ये कृ॒ध्यधि॑ दा॒त्रे वो॑चः॥३३॥

यत्। ते॒। सो॒म॒। दि॒वि। ज्योतिः॑। यत्। पृ॒थि॒व्याम्। यत्। उ॒रौ। अ॒न्तरि॑क्षे। तेन॑। अ॒स्मै। यज॑मानाय। उ॒रु। रा॒ये। कृ॒धि॒। अधि॑। दात्रे॒। वो॒चः॒ ॥३३॥

Mantra without Swara
यत्ते सोम दिवि ज्योतिर्यत्पृथिव्याँ यदुरावन्तरिक्षे तेनास्मै यजमानायोरु राये कृध्यधि दात्रे वोचः ॥

यत्। ते। सोम। दिवि। ज्योतिः। यत्। पृथिव्याम्। यत्। उरौ। अन्तरिक्षे। तेन। अस्मै। यजमानाय। उरु। राये। कृधि। अधि। दात्रे। वोचः॥३३॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे (सोम) समस्त ऐश्‍वर्याच्या प्राप्तीसाठी आम्हास प्रेरणा देणारे, सभाध्यक्ष महोदय, (ते) आपल्या राजकर्माची कीर्ती सर्वत्र विस्तीर्ण आहे ज्याप्रमाणे (दिवि) सूर्यलोकात (पृथिव्याम्) पृथ्वीवर आणि (उरौ) विशाल (अन्तरिक्षे) आकाशात (यत) जो (ज्योतिः) प्रकाश पसरलेला वा व्याप्त आहे, (त्याप्रमाणे आपली कीर्ती सर्वत्र व्याप्त आहे) (तेन) त्या आपल्या कार्याद्वारे (अस्मै) परोपकारमय या यज्ञकार्यासाठी (यजमानाय) आपण या यजमानास (उरु) (कृधि) उपकृत करा (या यज्ञिकजनांना आपले रक्षण व सहाय्य प्राप्त असावे) (राये) राज्याच्या धन-संपदेच्या उत्कर्षासाठी (अधि, वोच) आपण अधिकाधिक उत्तम प्रबंध करीत रहा. ॥33॥
Essence
भावार्थ - या मंत्रात वाचकलुप्तोपमा अलंकार आहे. सभाध्यक्ष राजाचे कर्त्तव्य आहे की त्याने राज्याच्या उत्कर्षाकरिता सर्व प्रजाजनांना उद्योगशील व कार्यप्रवण ठेवावे, आळसी राहू देऊ नये. याप्रकारे प्रजाजनांनी पुरुषार्थी व कर्मशील राहून धन-संपत्ती आदी पदार्थांची सतत वृद्धी करावी. ॥33॥
Subject
अशा सभापती प्रजेला कशाप्रकारे व कितीप्रकारे लाभकारी होऊ शकतो, पुढील मंत्रात याविषयी सांगितले आहे -