Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 33 / Mantra 64

97 Mantra
33/64
Devata- इन्द्रो देवता Rishi- गौरीवितिर्ऋषिः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
जनि॑ष्ठाऽउ॒ग्रः सह॑से तु॒राय॑ म॒न्द्रऽओजि॑ष्ठो बहु॒लाभि॑मानः।अव॑र्द्ध॒न्निन्द्रं॑ म॒रुत॑श्चि॒दत्र॑ मा॒ता यद्वी॒रं द॒धन॒द्धनि॑ष्ठा॥६४॥

जनि॑ष्ठाः। उ॒ग्रः। सह॑से। तु॒राय॑। म॒न्द्रः। ओजि॑ष्ठः। ब॒हु॒लाभि॑मान॒ इति॑ ब॒हु॒लऽअ॑भिमानः ॥ अव॑र्द्धन्। इन्द्र॑म्। म॒रुतः॑। चि॒त्। अत्र॑। मा॒ता। यत्। वी॒रम्। द॒धन॑त्। धनि॑ष्ठा ॥६४ ॥

Mantra without Swara
जनिष्ठाऽउग्रः सहसे तुराय मन्द्रऽओजिष्ठो बहुलाभिमानः । अवर्धन्निन्द्रम्मरुतश्चिदत्र माता यद्वीरन्दधनद्धनिष्ठा ॥

जनिष्ठाः। उग्रः। सहसे। तुराय। मन्द्रः। ओजिष्ठः। बहुलाभिमान इति बहुलऽअभिमानः॥ अवर्द्धन्। इन्द्रम्। मरुतः। चित्। अत्र। माता। यत्। वीरम्। दधनत्। धनिष्ठा॥६४॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे राजा (धनिष्ठा) अत्यंत धनवंती ज्या (माता) मातेने (यह) ज्या आपल्यासारख्या (वीरम्) शूरवीर पुत्राला (दधन्त्) जन्म दिला आणि आपले पालन-पोषण केले आणि (चित्त) जसे (इन्द्रम्) सूर्याला (मसतः) वायू वाढवितो, तसे ज्या आपणाला सभासद (योग्यता, ज्ञान, नैपुण्य आदी देऊन) (अवर्धन्) चाढवतात, (ते आपण अवश्यमेव श्रेष्ठव प्रशंसनीय आहात) आपण (अत्र) या राज्यपालनरूप कार्यात (सहसे) बलप्राप्तीसाठी आणि (तुराय) त्वरित कार्यसिद्धीसाठी (उग्रः) तेजस्वी स्वभाव धारण करून ( मन्द्रः) अधिकाधिक प्रशंसा प्राप्त करा (असे आम्ही नागरिक चिंतितो) आपण सर्वांना आनंदित करीत (ओजिष्ठाः) अत्यंत पराक्रमी व्हा आणि (बहुलाभिमानः) अनेक प्रकारचे पदार्थ बाळगणारे असा अभिमान देणारे सुख (जनिष्ठाः) उत्पन्न करा. ॥64॥
Essence
भावार्थ - या मंत्रात उपमा अलंकार आहे. जो स्वतः ब्रह्मचर्याद्वारे शारीरिक आत्मिक शक्ती प्राप्त केलेला विद्वान असतो, तो दुष्टांना कठोर दंड देणारा, श्रेष्ठांना सहाय्य देणारा असतो. अनेक सभ्य सभासद त्याचे सहायक असतात त्या धर्मात्मा राजाने न्याय आणि विनयाने राज्याचे रक्षण करावे आणि सर्वप्रकारे उत्कर्ष साधावा. ॥64॥
Subject
पुन्हा त्याच विषयी -