Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 30 / Mantra 17

22 Mantra
30/17
Devata- राजेश्वरौ देवते Rishi- नारायण ऋषिः Chhand- विराट् धृतिः Swara- ऋषभः
Mantra with Swara
बी॒भ॒त्सायै॑ पौल्क॒सं वर्णा॑य हिरण्यकारं तु॒लायै॑ वाणि॒जं प॑श्चादो॒षाय॑ ग्ला॒विनं॒ विश्वे॑भ्यो भू॒तेभ्यः॑ सिध्म॒लं भूत्यै॑ जागर॒णमभू॑त्यै स्वप॒नमार्त्यै॑ जनवा॒दिनं॒ व्यृद्ध्याऽअपग॒ल्भꣳ सꣳश॒राय॑ प्र॒च्छिद॑म्॥१७॥

बी॒भ॒त्सायै॑। पौ॒ल्क॒सम्। वर्णा॑य। हि॒र॒ण्य॒का॒रमिति॑ हिरण्यऽका॒रम्। तु॒लायै॑। वा॒णि॒जम्। प॒श्चा॒दो॒षायेति॑ पश्चाऽदो॒षाय॑। ग्ला॒विन॑म्। विश्वे॑भ्यः। भू॒तेभ्यः॑। सि॒ध्म॒लम्। भूत्यै॑। जा॒ग॒र॒णम्। अभू॑त्यै। स्व॒प॒नम्। आर्त्या॒ इत्याऽऋ॑त्यै। ज॒न॒वा॒दिन॒मिति॑ जनऽवा॒दिन॑म्। व्यृ᳖द्ध्या इति॒ विऽऋ॑ध्यै। अ॒प॒ग॒ल्भमित्य॑पऽग॒ल्भम्। स॒ꣳश॒रायेति॑ सम्ऽश॒राय॑। प्र॒च्छिद॒मिति॑ प्र॒ऽच्छिद॑म् ॥१७ ॥

Mantra without Swara
बीभत्सायै पौल्कसँवर्णाय हिरण्यकारन्तुलायै वाणिजम्पश्चादोषाय ग्लाविनँविश्वेभ्यो भूतेभ्यः सिध्मलम्भूत्यै जागरणमभूत्यै स्वपनमार्त्यै जनवादिनँव्यृद्धर्याऽअपगल्भँ सँशराय प्रच्छिदम् ॥

बीभत्सायै। पौल्कसम्। वर्णाय। हिरण्यकारमिति हिरण्यऽकारम्। तुलायै। वाणिजम्। पश्चादोषायेति पश्चाऽदोषाय। ग्लाविनम्। विश्वेभ्यः। भूतेभ्यः। सिध्मलम्। भूत्यै। जागरणम्। अभूत्यै। स्वपनम्। आर्त्या इत्याऽऋत्यै। जनवादिनमिति जनऽवादिनम्। व्यृद्ध्या इति विऽऋध्यै। अपगल्भमित्यपऽगल्भम्। सꣳशरायेति सम्ऽशराय। प्रच्छिदमिति प्रऽच्छिदम्॥१७॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे जगदीश्‍वर वा हे राजन्, आपण (बीभत्सायै) धमकावण्यापासून (पौल्कसम्) भंगीच्या पुत्रास (परावृत्त करा) (अथवा घृणित, निंदनीय मलमूत्र काढणेसारखे बीभत्स कर्म करणार्‍या पासून भंगीपुत्राला दूर करा ते घृणित कार्य करू देऊ नका, असाही अर्थ निघतो) (पश्‍चादोषाय) पाठीमागून नांव ठेवणार्‍यापासून (ग्लाविनम्) हर्षनाशक मनुष्याला पृथक करा (निंदकाची निंदा न चहाडी लावण्याची प्रवृत्ती नष्ट करा) (अभूत्यै) दारिद्य्रापासून (दरिद्रव्यक्तीपासून) त्याची (स्वपनम्) झोपण्याची (आलस्यवृत्ती घालवा) (व्यृद्ध्यै) संपत्तीचा नाश करणार्‍यापासून (अपगल्भम्) मूर्ख अविवेकी मनुष्याला (पृथक करा) (संराय) मारण्याच्या वा प्रहार करण्यास उद्द व मनुष्याला (प्रच्छिदम) अधिकहिंसा वा हिंसकवृत्ती पासून पृथक करा (त्याच्यातील ती हिंसकवृत्ती घालवा) - (वर्णाय) सुंदर रूप निर्माण करणार्‍यासाठी (सौंदर्यवृद्धीसाठी) (हिरण्यकारम्) सोनार अथवा सूर्य (उत्पन्न करा-निर्माण करा) (तुलायै) मापतोल करण्यासाठी (वाणिजम्) वाणी, व्यापारी मनुष्याच्या पुत्र आणि (विश्‍वेभ्यः) (भूतेभ्यः) सर्व प्राण्यासाठी (सिध्मलम्) सुख निर्माण करणारा मनुष्य आणि त्याचे सहायक (उत्पन्न करा-निर्माण करा) (भूत्यै) ऐश्वर्यप्राप्तीसाठी (जागरणम्) तद्विषयक ज्ञान आणि (आर्त्यै) पीडा-वेदनेपासून निवृत्तीसाठी (जनवादिनम्) लोकांना वाद विवादाद्वारे प्रशंसनीय ज्ञान देणारा मनुष्य (जनवादिनम) (उत्पन्न करा-निर्माण करा) ॥17॥
Essence
भावार्थ - जे लोक नीच माणसांचा संग सोडून उत्तम पुरूषांची संगती धरतात, ते सर्व कार्यात यशस्वी आणि ऐश्‍वर्यवान होतात. जे लोक आलस्य न करता उद्दिष्टाच्या पूर्ततेसाठी यत्न करतात, ते सुखी होतात आणि जे आळसी राहतात, ते दारिद्य्राच्या गर्तात लोटले जातात. ॥17॥
Subject
पुन्हा, त्याच विषय -