Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 29 / Mantra 51

60 Mantra
29/51
Devata- महावीरः सेनापतिर्देवता Rishi- भारद्वाज ऋषिः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
अहि॑रिव भो॒गैः पर्ये॑ति बा॒हुं ज्याया॑ हे॒तिं प॑रि॒बाध॑मानः।ह॒स्त॒घ्नो विश्वा॑ व॒युना॑नि वि॒द्वान् पुमा॒न् पुमा॑सं॒ परि॑ पातु वि॒श्वतः॑॥५१॥

अहि॑रि॒वेत्यहिः॑ऽइव। भो॒गैः। परि॑। ए॒ति॒। बा॒हुम्। ज्यायाः॑। हे॒तिम्। प॒रि॒बाध॑मान॒ इति॑ परि॒ऽबाध॑मानः। ह॒स्त॒घ्न इति॑ हस्त॒ऽघ्नः। विश्वा॑। व॒युना॑नि। वि॒द्वान्। पुमा॑न्। पुमां॑सम्। परि॑। पा॒तु॒। वि॒श्वतः॑ ॥५१ ॥

Mantra without Swara
अहिरिव भोगैः पर्येति बाहुञ्ज्याया हेतिम्परिबाधमानः । हस्तघ्नो विश्वा वयुनानि विद्वान्पुमान्पुमाँसम्परिपातु विश्वतः ॥

अहिरिवेत्यहिःऽइव। भोगैः। परि। एति। बाहुम्। ज्यायाः। हेतिम्। परिबाधमान इति परिऽबाधमानः। हस्तघ्न इति हस्तऽघ्नः। विश्वा। वयुनानि। विद्वान्। पुमान्। पुमांसम्। परि। पातु। विश्वतः॥५१॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे वीर युद्धनिपुण महोदय, आपण (हस्तघ्नः) (प्रसंग पडल्यास शत्रूला हाताने वा हातात धरलेल्या तलवार, कृपाण, गदा आदी शस्त्रांद्वारे) मारणारे (विद्वान) युद्ध कलानिपुण योद्धा आहात. आपण (पुमान्) पुरूषार्थी असून (ज्यायाः) धनुष्याच्या प्रत्यंचेने (हेतिम्) बाण चालवून (बाहुम्) बाधक शत्रूला (परिबाधमानः) सर्वतः निवारित करीत (पुमांसम्) आपल्या दलातील माणसाचे (विश्‍वतः) सर्व दिशांतून (परि, पातु) रक्षण करा. आपण (अहिरिव) मेघाप्रमाणे गर्जना करीत आपण उत्तम भोगासह (विश्‍वा) सर्व (वयुनानि) युद्ध कला विज्ञानाला (परि, एति) सर्वप्रकारे जाणता. (आमचेही आपण रक्षण करा) ॥51॥
Essence
भावार्थ - या मंत्रात उपमा अलंकार आहे. जो विद्वान भुजवली, अस्त्र-शस्त्र संचालन- कुशल, शत्रुनिवारक आरि आपल्या पुरूषार्थ-पराक्रमाने सर्वांची रक्षा करतो, तो मेघाप्रमाणे सुख व ऐश्‍वर्याचा उपभोग घेतो आणि तोच सर्व लोकांना विद्या, युद्धविद्या आदी शिकविण्यास पात्र असतो. ॥51॥
Subject
पुन्हा, त्याच विषयी -