Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 29 / Mantra 31

60 Mantra
29/31
Devata- स्त्रियो देवताः Rishi- भार्गवो जमदग्निर्ऋषिः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
आ सु॒ष्वय॑न्ती यज॒तेऽउपा॑केऽउ॒षासा॒नक्ता॑ सदतां॒ नि योनौ॑।दि॒व्ये योष॑णे बृह॒ती सु॑रु॒क्मेऽअधि॒ श्रिय॑ꣳ शुक्र॒पिशं॒ दधा॑ने॥३१॥

आ। सु॒ष्वय॑न्ती। सु॒स्वय॑न्ती॒ इति॑ सु॒ऽस्वय॑न्ती। य॒ज॒तेऽइति॑ यज॒ते। उपा॑के॒ऽइत्युपा॑के। उ॒षासा॒नक्ता॑। उ॒षसा॒नक्तेत्यु॒षसा॒नक्ता॑। स॒द॒ता॒म्। नि। योनौ॑। दि॒व्येऽइति॑ दि॒व्ये। योष॑णे॒ऽइति॒ योष॑णे। बृ॒ह॒तीऽइति॑ बृह॒ती। सु॒रु॒क्मे इति॑ सुऽरु॒क्मे। अधि॑। श्रिय॑म्। शु॒क्र॒पिश॒मिति॑ शुक्र॒ऽपिश॑म्। दधा॑ने॒ऽइति॒ दधा॑ने ॥३१ ॥

Mantra without Swara
आ सुष्वयन्ती यजतेऽउपाकेऽउषासानक्ता सदतानि योनौ । दिव्ये योषणे बृहती सुरुक्मेऽअधि श्रियँ शुक्रपिशन्दधाने ॥

आ। सुष्वयन्ती। सुस्वयन्ती इति सुऽस्वयन्ती। यजतेऽइति यजते। उपाकेऽइत्युपाके। उषासानक्ता। उषसानक्तेत्युषसानक्ता। सदताम्। नि। योनौ। दिव्येऽइति दिव्ये। योषणेऽइति योषणे। बृहतीऽइति बृहती। सुरुक्मे इति सुऽरुक्मे। अधि। श्रियम्। शुक्रपिशमिति शुक्रऽपिशम्। दधानेऽइति दधाने॥३१॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे विद्वान, (दिव्ये) उत्तम गुण, कर्म स्वभाव असलेल्या (योषणे) दोन स्त्रियांप्रमाणे (सुरुक्मे) सुंदर शोभावान (बृहती)महान् (अधि) आत्यधिक (श्रियम्) सौंदर्य वा धनसंपत्ती देणारे (उषा व अस्तकाळ.-दिवस व रात्र निरंतर गती करतात) (तसेच ते रात्रदिवस) (शुक्रदिशाम्) प्रकाश आणि अंधक यांना (दधाने) धारण करीत )सुष्वयन्ती) झोपलेल्या प्रमाणे एकमेकाच्या (उपाके) निकटवर्ती राहून ते दिवस व रात्र (उषासानक्त) ते रात्र दिवस (योसौ) कालरूप कारणात (नि, आ, सदताम्) निरंतर गती करतात, तुम्ही त्याच्याप्रमाणे जीवनात (यजते) आचरण कराल, तर तुम्ही अतीव शोभावान व्हाल ॥31॥
Essence
भावार्थ - या मंत्रात वाचकलुप्तोपमा अलंकार आहे. हे मनुष्यहो, ज्याप्रमाणे काळाचे सह विद्यमान (काळाचे, समयाचे विभाग म्हणून) रात्र आणि दिवस, हे एकमेकाशी संबद्ध राहून अद्भुत रीतीने येणे-जाणे आदी क्रिया करतात, तसे राजा आणि प्रजाजन यांनी मिळून सहकार्याने कार्यें करावीत. ॥31॥
Subject
राजा व प्रजेचे धर्म पुढील मंत्रात सांगितले आहेत -