Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 29 / Mantra 21

60 Mantra
29/21
Devata- मनुष्या देवताः Rishi- भार्गवो जमदग्निर्ऋषिः Chhand- भुरिक् पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
ई॒र्मान्ता॑सः॒ सिलि॑कमध्यमासः॒ सꣳशूर॑णासो दि॒व्यासो॒ऽअत्याः॑।ह॒ꣳसाऽइ॑व श्रेणि॒शो य॑तन्ते॒ यदाक्षि॑षुर्दि॒व्यम॒ज्ममश्वाः॑॥२१॥

ई॒र्मान्ता॑स॒ इती॒र्मऽअ॑न्तासः। सिलि॑कमध्यमास॒ इति॒ सिलि॑कऽमध्यमासः। सम्। शूर॑णासः। दि॒व्यासः॑। अत्याः॑। ह॒ꣳसाऽइ॒वेति॑ ह॒ꣳसाःऽइ॑व। श्रे॒णि॒श इति॑ श्रेणि॒ऽशः। य॒त॒न्ते॒। यत्। आक्षि॑षुः। दि॒व्यम्। अज्म॑म्। अश्वाः॑ ॥२१ ॥

Mantra without Swara
ईर्मान्तासः सिलिकमध्यमासः सँ शूरणासो दिव्यासोऽअत्याः । हँसाऽइव श्रेणिशो यतन्ते यदाक्षिषुर्दिव्यमज्ममश्वाः ॥

ईर्मान्तास इतीर्मऽअन्तासः। सिलिकमध्यमास इति सिलिकऽमध्यमासः। सम्। शूरणासः। दिव्यासः। अत्याः। हꣳसाऽइवेति हꣳसाःऽइव। श्रेणिश इति श्रेणिऽशः। यतन्ते। यत्। आक्षिषुः। दिव्यम्। अज्मम्। अश्वाः॥२१॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे मनुष्यांनो, (यत्) अग्नी आदी पदार्थांप्रमाणे असलेले (वेग, शक्ती व कार्य प्रवण असलेले) (ईर्मान्तासः) ज्यांच्या राहण्याचे स्थान यथोचित रीतीने बांधलेले आहे, (असे घोडे) (सिलिकमध्यमासः) ज्यांचे मध्यभाग (खोगीर, आदी आदी) साधनांनी सुसज्ज केलेले आहे, ते (शूरणासः) युद्धात शीघ्र कार्य करणारे, विजय मिळवून देणारे असतात, दिव्यसः) उत्तमप्रकारे प्रशिक्षित (अत्याः) आणि निरंतर धावणारे ते (अश्‍वाः) शीघ्रगामी घोडे (श्रेणिशः) पंक्तिबद्ध आकाशात श्रेणिबद्ध होऊन उडणार्‍या हंस पक्ष्याप्रमाणे भासतात. ते घोडे (दिव्यम्) शुद्ध वा स्वच्छ सुगम (अज्मम्) मार्गावर (सम्, आक्षिषुः) निरंतर धावोत. हे मनुष्यांनो, तुम्हीही असे घोडे प्राप्त करा. ॥21॥
Essence
भावार्थ - या मंत्रात उपमा अलंकार आहे. ज्या राजपुरूषांचे उवमप्रकारे प्रशिक्षित घोडे अग्नी आदी पदार्थाप्रमाणे कार्यसाधक असतात, ते सर्वत्र विजयी होतात. ॥21॥
Subject
कोणते राजपुरूष विजयी होतात, याविषयी -