Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 29 / Mantra 12

60 Mantra
29/12
Devata- यजमानो देवता Rishi- भार्गवो जमदग्निर्ऋषिः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
यदक्र॑न्दः प्रथ॒मं जाय॑मानऽउ॒द्यन्त्स॑मु॒द्रादु॒त वा॒ पुरी॑षात्।श्ये॒नस्य॑ प॒क्षा ह॑रि॒णस्य॒ बा॒हूऽउ॑प॒स्तुत्यं॒ महि॑ जा॒तं ते॑ऽअर्वन्॥१२॥

यत्। अक्र॑न्दः। प्र॒थ॒मम्। जाय॑मानः। उ॒द्यन्नित्यु॒त्ऽयन्। स॒मु॒द्रात्। उ॒त। वा॒। पुरी॑षात्। श्ये॒नस्य॑। प॒क्षा। ह॒रि॒णस्य॑। बा॒हूऽइति॑ बा॒हू। उ॒प॒स्तुत्य॒मित्यु॑प॒ऽस्तुत्य॑म्। महि॑। जा॒तम्। ते॒ अ॒र्व॒न् ॥१२ ॥

Mantra without Swara
यदक्रन्दः प्रथमञ्जायमान उद्यन्त्समुद्रादुत वा पुरीषात् । श्येनस्य पक्षा हरिणस्य बाहूऽउपस्तुत्यम्महि जातन्तेऽअर्वन् ॥

यत्। अक्रन्दः। प्रथमम्। जायमानः। उद्यन्नित्युत्ऽयन्। समुद्रात्। उत। वा। पुरीषात्। श्येनस्य। पक्षा। हरिणस्य। बाहूऽइति बाहू। उपस्तुत्यमित्युपऽस्तुत्यम्। महि। जातम्। ते अर्वन्॥१२॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ -हे (अर्वन्) अश्‍वाप्रमाणे (विद्या-क्षेत्रात) वेग असणारे विद्वान महोदय, (यत्) जेव्हां (समुद्रात्) अंतरिक्षात उत्पन्न (उत, वा) अथवा (पुरीषात्) रक्षक परमेश्‍वराने (प्रथमम्) प्रथम वा सृष्टीच्या आरंभी (जायमानः) मिर्नित वायुप्रमाणे विद्यमान (उद्यन्) उदय वा वर्धित होत तुम्ही (अक्रन्दः) मोठा शब्द वा गर्जना करता, तेव्हा (हरिणस्य) (दुःख, भय व शत्रू) यांचे हरण करणार्‍या वीरपुरूषाप्रमाणे (ते) तुमच्या (बाहू) दोन्ही भुजा (श्येनस्य) बहिरी ससाणा पक्ष्याच्या (पक्षा) पंखाप्रमाणे हे (महि) महान कर्म करतात त्यामुळे आपण (जातम्) ख्याती प्राप्त करता आणि (उपस्तुत्यम्) स्तुती प्राप्त करता ॥12॥
Essence
भावार्थ -या मंत्रात वाचकलुप्तोपमा अलंकार आहे. हे मनुष्यांनो, जसे अंतरिक्षात उत्पन्न वायू अनेक कर्म (वृष्टी, शुद्धी आदी) करवितो, तसे तुम्हीही मनुष्यांकडून सत्कर्म करून घ्या जसा पशूपैकी घोडा वेगवान आहे, आणि बहिरी ससाणा पक्षी पक्षापैकी सर्वाधिक बलवान आहे, तसे तुम्ही शत्रुसैन्याला न ऐकणार्‍या वीर पुरूषाप्रमाणे वीर व्हा, दृढ रहा-जर तुम्ही असे वागाल, तर सर्वजण तुमच्या कार्याची प्रशंसा करतील ॥12॥
Subject
पुन्हा, त्या विषयी -