Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 26 / Mantra 10

26 Mantra
26/10
Devata- इन्द्रो देवता Rishi- वसिष्ठ ऋषिः Chhand- निचृज्जगती Swara- निषादः
Mantra with Swara
म॒हाँ२॥ऽइन्द्रो॒ वज्र॑हस्तः षोड॒शी शर्म॑ यच्छतु। हन्तु॑ पा॒प्मानं॒ योऽस्मान् द्वेष्टि॑। उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि महे॒न्द्राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्महे॒न्द्राय॑ त्वा॥१०॥

म॒हान्। इन्द्रः॑। वज्र॑ह॒स्त इति॒ वज्र॑ऽहस्तः। षो॒ड॒शी। शर्म॑। य॒च्छ॒तु॒। हन्तु॑। पा॒प्मान॑म्। यः। अ॒स्मान्। द्वेष्टि॑। उ॒प॒या॒मगृ॑हीत॒ इत्यु॑पया॒मऽगृ॑हीतः। अ॒सि॒। म॒हे॒न्द्रायेति॑ महाऽइ॒न्द्राय॑। त्वा॒। ए॒षः। ते॒। योनिः॑। म॒हे॒न्द्रायेति॑ महाऽइ॒न्द्राय॑। त्वा॒ ॥१० ॥

Mantra without Swara
महाँ इन्द्रो वज्रहस्तः षोडशी शर्म यच्छतु । हन्तु पाप्मानँयोस्मान्द्वेष्टि । उपयामगृहीतोसि महेन्द्राय त्वैष ते योनिर्महेन्द्राय त्वा ॥

महान्। इन्द्रः। वज्रहस्त इति वज्रऽहस्तः। षोडशी। शर्म। यच्छतु। हन्तु। पाप्मानम्। यः। अस्मान्। द्वेष्टि। उपयामगृहीत इत्युपयामऽगृहीतः। असि। महेन्द्रायेति महाऽइन्द्राय। त्वा। एषः। ते। योनिः। महेन्द्रायेति महाऽइन्द्राय। त्वा॥१०॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे मनुष्यांनो, (वज्रहस्तः) ज्याच्या हातात वज्र आहे, असा (षोडशी) सोळा कलांनी युक्त (महान्) महान (इंन्द्रः) परमैश्‍वर्यशाली राजा आम्हाला (आम्हा प्रजाजनांना) (शर्म) दुःख विनाशक घरें (यच्छतु द्यावीत (ज्या घरात कोणतीही गैरसोय नाही असे सुखकारक घर राजाने प्रजाजनाला द्यावे) तसेच (यः) जो माणूस (अस्मान्) आमच्याविषयी (द्वेष्टि) द्वेषभाव ठेवतो, त्या (पाप्मानम्) पापी कपटी माणसाला (राजाने) (हस्तु) ठार मारावे. हे राजन्, आपण (महेन्द्राय) महान सद्गुणांनी (उपयामगृहीतः) बांधलेले असत पियमांनी बद्ध (असि) आहात. अशा (त्वा) आपणाला तसेच (एषः) हे जे (ते) आपले (महेन्द्राय) उत्तम गुणवान व्यक्तीसाठी आश्रयस्थळ असलेले (योनिः) घर आहे, त्या घराचा व (त्वा) आपला आम्ही (प्रजाजन) सत्कार करतो ॥10॥
Essence
भावार्थ - हे प्रजाजनहो, जो राजा तुम्हाला सुखकर आहे, दुष्ट-दुर्जनांना ठार मारतो आणि मोठे ऐश्‍वर्य वाढवितो, तो राजा तुमच्यातर्फे सत्कार स्वीकारण्यास पात्र आहे. (त्याचा तुम्ही सत्कार करा) ॥10॥
Subject
पुढील मंत्रात राज्याच्या सत्काराविषयी -