Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 25 / Mantra 3

48 Mantra
25/3
Devata- इन्द्रादयो देवताः Rishi- प्रजापतिर्ऋषिः Chhand- भुरिक् कृतिः Swara- निषादः
Mantra with Swara
म॒शका॒न् केशै॒रिन्द्र॒ स्वप॑सा॒ वहे॑न॒ बृह॒स्पति॑ꣳशकुनिसा॒देन॑ कू॒र्म्माञ्छ॒फैरा॒क्रम॑ण स्थू॒राभ्या॑मृ॒क्षला॑भिः क॒पिञ्ज॑लाञ्ज॒वं जङ्घा॑भ्या॒मध्वा॑नं बा॒हुभ्यां॒ जाम्बी॑ले॒नार॑ण्यम॒ग्निम॑ति॒रुग्भ्यां॑ पू॒षणं॑ दो॒र्भ्याम॒श्विना॒वꣳ सा॑भ्या रु॒द्रꣳ रोरा॑भ्याम्॥३॥

म॒शका॑न्। केशैः॑। इन्द्र॑म्। स्वप॒सेति॑ सु॒ऽअप॑सा। वहे॑न। बृह॒स्पति॑म्। श॒कु॒नि॒सा॒देनेति॑ शकुनिऽसा॒देन॑। कू॒र्मान्। श॒फैः। आ॒क्रम॑णमित्या॒ऽक्रम॑णम्। स्थू॒राभ्या॑म्। ऋ॒क्षला॑भिः। क॒पिञ्ज॑लान्। ज॒वम्। जङ्घा॑भ्याम्। अध्वा॑नम्। बा॒हुभ्या॒मिति॑ बा॒हुऽभ्या॑म्। जाम्बी॑लेन। अ॒ग्निम्। अ॒ति॒रुग्भ्या॒मित्य॑ति॒रुग्ऽभ्या॑म्। पूषण॑म्। दो॒र्भ्यामिति॑ दोः॒ऽभ्याम्। अ॒श्विनौ॑। अꣳसा॑भ्याम्। रु॒द्रम्। रोरा॑भ्याम् ॥३ ॥

Mantra without Swara
मशकान्केशैरिन्द्रँ स्वपसा वहेन बृहस्पतिँ शकुनिसादेन कूर्माञ्छपैराक्रमनँ स्थूराभ्यामृक्षलाभिः कपिञ्जलान्जवञ्जङ्घाभ्यामध्वानम्बाहुभ्याञ्जाम्बीलेनारण्यमग्निमतिरुग्भ्याम्पूषणन्दोर्भ्यामश्विनावँसाभ्याँ रुद्रँ रोराभ्याम्॥

मशकान्। केशैः। इन्द्रम्। स्वपसेति सुऽअपसा। वहेन। बृहस्पतिम्। शकुनिसादेनेति शकुनिऽसादेन। कूर्मान्। शफैः। आक्रमणमित्याऽक्रमणम्। स्थूराभ्याम्। ऋक्षलाभिः। कपिञ्जलान्। जवम्। जङ्घाभ्याम्। अध्वानम्। बाहुभ्यामिति बाहुऽभ्याम्। जान्बीलेन। अग्निम्। अतिरुग्भ्यामित्यतिरुग्ऽभ्याम्। पूषणम्। दोर्भ्यामिति दोःऽभ्याम्। अश्विनौ। अꣳसाभ्याम्। रुद्रम्। रोराभ्याम्॥३॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे मनुष्यानो, (तुम्ही खाली सांगितलेल्या पशु, प्राणी वा वस्तू द्वारे त्या त्या गुणांना प्राप्त करा) (केशैः) डोक्यावरच्या केसांनी (इन्द्रम्) ऐश्‍वर्य प्राप्त करा (शकुनिसादेन) पक्ष्यांना वश करण्याच्या तंत्राने (कूर्मान्) कासवांना आणि (मशकान्) डासांना वश करा. (स्वपसा) उत्तम कर्माद्वारे आणि (वहेन) प्राप्तीच्या साधनाने (बृहस्पतिम्) वाणीच्या स्वामी वाग्मी विद्वानाला अनुकूल करा. (स्थूराभ्याम्) मोठ्याना सर्वज्ञात (ऋक्षलाभिः) चालणे-वागणे आदी क्रियांद्वारे (कपिञ्जलान्) कपिंजल नावाच्या पक्ष्यांना आणि (जङ्घाभ्याम) दोन्ही जंघाद्वारे (अध्वानम्) मार्गाक्रमण आणि (वेगम्) वेगाने चालणे साध्य करून घ्या (अंकाभ्याम्) दोन्ही बाहूंचे मूल उद्गम स्थान म्हणजे बगला (काखा) द्वारे आणि (बाहुभ्याम्) बाहूद्वारे तसेच (शकैः) खुरांद्वारे (आक्रमणम्) शत्रूवर आक्रमण वा मार्ग-आक्रमण साध्य करून घ्या. (जाम्बीलेन) जांभूळ आदी फळांनी (आण्यम्) वन आणि (अग्निम्) अग्नीला परिपूर्ण करा (वन-उपवनात फळझाडें लावा) (अतिरुग्भ्याम्) अत्यंत आवडीने आणि प्रेमाने (पूषणम्) स्वतःला स्वस्थ शक्तीशाली ठेवा. (दोर्भ्याम) भुजदंडाद्वारे (अश्‍विनौ) राजा आणि प्रजेला आपलेसे वा सहाय्यक करा आणि (रोराभ्याम्) ऐकणे-ऐकविणे-सांगणे आदीद्वारे (रूद्रम्) दुष्टला रडविणार्‍या वीराला जवळ करा. आपले मित्र करा. ॥3॥
Essence
भावार्थ - मनुष्यांनी अनेक विविध प्रयत्नांद्वारे सद्गुणांची प्राप्ती आणि विघ्नांचे निवारण करावे. ॥3॥
Subject
पुन्हा, त्याच विषयी -