Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 23 / Mantra 45

65 Mantra
23/45
Devata- जिज्ञासुर्देवता Rishi- प्रजापतिर्ऋषिः Chhand- निचृदनुष्टुप् Swara- गान्धारः
Mantra with Swara
कः स्वि॑देका॒की च॑रति॒ कऽउ॑ स्विज्जायते॒ पुनः॑।किस्वि॑द्धि॒मस्य॑ भेष॒जं किम्वा॒वप॑नं म॒हत्॥४५॥

कः। स्वि॒त्। ए॒का॒की। च॒र॒ति॒। कः। ऊँ॒ऽइत्यूँ॑। स्वि॒त्। जा॒य॒ते॒। पुन॒रिति॒ पुनः॑। किम्। स्वि॒त्। हि॒मस्य॑। भे॒ष॒जम्। किम्। ऊँ॒ऽइत्यूँ॑। आ॒वप॑न॒मित्या॒ऽवप॑नम्। म॒हत्॥४५ ॥

Mantra without Swara
कः स्विदेकाकी चरति कऽउ स्विज्जायते पुनः । किँ स्विद्धिमस्य भेषजङ्किम्वावपनम्महत् ॥

कः। स्वित्। एकाकी। चरति। कः। ऊँऽइत्यूँ। स्वित्। जायते। पुनरिति पुनः। किम्। स्वित्। हिमस्य। भेषजम्। किम्। ऊँऽइत्यूँ। आवपनमित्याऽवपनम्। महत्॥४५॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे विद्वान (आम्हा जिज्ञासू विद्यार्थ्यांना सांगा की) (कः स्वित्) या जगात कोण (एकाकी) एकटा (चरति) चालत आहे? (उ) आणि (कः स्वित्) कोण वारंवार वा अनेकदा (जायते) उत्पन्न होतो? तसेच (किं, स्वित्) कोण वा काय (हिमस्य) थंडीवर (भेषजम्) औषध आहे? (किम, उ) आणि कोणता पदार्थ आहे की जो (महत्) (आवपनम्) बी पेरण्याचा अथवा उगवण्याचा मुख्य (महत्) मोठा आधार आहे? आपण आम्हां विद्यार्थ्यांना या चार प्रश्‍नांची उत्तरे सांगा) ॥45॥
Essence
भावार्थ - विना आधार वा कोणाच्या साहाय्याशिवाय कोण भ्रमण (वा आकाशात) संचार करतो, कोण वारंवार उत्पन्न होतो, शीत वा थंडी कशाने निवारित होते आणि उत्पत्तिचे मोठे महत्वाचे स्थान कोणते ? या चार प्रश्‍नांची उत्तरें पुढील मंत्रात दिली आहेत) ॥45॥
Subject
विद्वानांना अशाप्रकारे प्रश्‍न विचारावेत, -
Footnote
(टीप - हा मंत्र याच तेहतिसाव्या अध्यायात क्र. 9 वर याच स्वरूपात आला आहे. येथे त्याची पुनरावृत्ती आहे, महर्षीनी शब्दार्थ करतांना किंचित वेगळा अर्थ दिला आहे)