Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 23 / Mantra 13

65 Mantra
23/13
Devata- ब्रह्मादयो देवताः Rishi- प्रजापतिर्ऋषिः Chhand- भुरिगतिजगती Swara- निषादः
Mantra with Swara
वा॒युष्ट्वा॑ पच॒तैर॑व॒त्वसि॑तग्रीव॒श्छागै॑र्न्य॒ग्रोध॑श्चम॒सैः श॑ल्म॒लिर्वृद्ध्या॑। ए॒ष स्य रा॒थ्यो वृषा॑ प॒ड्भिश्च॒तुर्भि॒रेद॑गन्ब्र॒ह्मा कृ॑ष्णश्च नोऽवतु॒ नमो॒ऽग्नये॑॥१३॥

वा॒युः। त्वा॒। प॒च॒तैः। अ॒व॒तु॒। असि॑तग्रीव॒ इत्यसि॑तऽग्रीवः। छागैः॑। न्य॒ग्रोधः॑। च॒म॒सैः। श॒ल्म॒लिः। वृद्ध्या॑। ए॒षः। स्यः। रा॒थ्यः। वृषा॑। प॒ड्भिरिति॑ प॒ड्ऽभिः। च॒तुर्भि॒रिति॑ च॒तुःभिः॑। आ। इत्। अ॒ग॒न्। ब्र॒ह्मा। अकृ॑ष्णः। च॒। नः॒। अ॒व॒तु॒। नमः॑। अ॒ग्नये॑ ॥१३ ॥

Mantra without Swara
वायुष्ट्वा पचतैरवतुऽअसितग्रीवश्छागैन्यग्रोधश्चमसैः शल्मलिर्वृद्धयाऽएष स्य राथ्यो वृषा । पड्भिश्चतुर्भिरेदगन्ब्रह्माकृष्णश्च नोवतु नमो ग्नये ॥

वायुः। त्वा। पचतैः। अवतु। असितग्रीव इत्यसितऽग्रीवः। छागैः। न्यग्रोधः। चमसैः। शल्मलिः। वृद्ध्या। एषः। स्यः। राथ्यः। वृषा। पड्भिरिति पड्ऽभिः। चतुर्भिरिति चतुःभिः। आ। इत्। अगन्। ब्रह्मा। अकृष्णः। च। नः। अवतु। नमः। अग्नये॥१३॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे विद्यार्थी जनहो, जो (वायुः) स्थूल कार्यरूप वायू (पचतैः) चांगप्रकारे षाक आदी क्रियांद्वारे (तुमचे पालन करतो) तसेच (छागैः) कापणे आदी गुणांमुळे (असितग्रीवः) कृष्ण वर्णीय ज्वाला असलेला अग्नी, तसेच (चमसैः) मेघाद्वारे (त्सग्रोधः) वटवृक्ष (तुमचे पालन करतो) आणि (वृध्या) भरपूर वाढ असलेला (शल्मलिः) हा सेमल वृक्ष (त्वा) तुला व तुम्हा सर्वांचे (अवतु) पालन करो. (एषः) हा (राथ्यः) मार्गावर चालण्यात कुशल असलेला आणि (वृषा) सुखांचा पाऊस पाडरारा (स्यः) तो (चतुर्भिः पडभिः इत्) गमन करण्यास उपयोगी असणार्‍या आपल्या चार पायांनी (स्यः) तो (बैल वा घोडा) तुम्हाला (आऽगन्) प्राप्त होतो. (च) आणि जो (अकृष्णः) अविद्यारूप अंधःकारापासून दूर असलेला (ब्रह्मा) चार वेदांचा ज्ञाता उत्तम विद्वान आहे, तो (नः) आम्हा (सामान्य वा नागरिकजनांना) सर्व सद्गुणांची प्राप्ती करून देणारा (अवतु) ठरो.(अग्नये) आपल्या विद्याज्ञानामुळे प्रसिद्ध असलेल्या त्या चतुर्वेदपरायण विद्वानाला (नमः) आम्ही (नमस्कार करतो) वा त्याच्यासाठी उत्तम अन्नाची व्यवस्था करतो ॥13॥
Essence
भावार्थ - हे मनुष्यांनो, पवन तुमच्या श्‍वास-प्रश्‍वासाची व्यवस्था करतो , अग्नी अन्नादी पक्व व भोज्य बनवितो, सूर्यमंडळ, वर्षा, वृक्ष, फळें आदी पदार्थ तसेच घोडा आदी गमनाची साधनें तुमचे रक्षण करतात, हे तथ्य तुम्ही नीट जाणून घ्या आणि विद्वानांचा सत्कार सम्मान करीत जा ॥13॥
Subject
विद्वज्जनांनी कुठे काय करावे वा कशा रीतीने करावे, याविषयी