Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 20 / Mantra 54

90 Mantra
20/54
Devata- इन्द्रो देवता Rishi- वसिष्ठ ऋषिः Chhand- भुरिक् पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
ए॒वेदिन्द्रं॒ वृष॑णं॒ वज्र॑बाहुं॒ वसि॑ष्ठासोऽअ॒भ्यर्चन्त्य॒र्कैः। स नः॑ स्तु॒तो वी॒रव॑द्धातु॒ गोम॑द् यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः॥५४॥

ए॒व। इत्। इन्द्र॑म्। वृष॑णम्। वज्र॑बाहु॒मिति॒ वज्र॑ऽबाहुम्। वसि॑ष्ठासः। अ॒भि। अ॒र्च॒न्ति॒। अ॒र्कैः। सः। नः॒। स्तु॒तः। वी॒रव॒दिति॑ वी॒रऽव॑त्। धा॒तु॒। गोम॒दिति॒ गोऽम॑त्। यू॒यम्। पा॒त॒। स्व॒स्तिभि॒रिति॑ स्व॒स्तिऽभिः॑। सदा॑। नः॒ ॥५४ ॥

Mantra without Swara
एवेदिन्द्रँवृषणँवज्रबाहुँवसिष्ठासोऽअभ्यर्चन्त्यर्कैः । स न स्तुतो वीरवद्धातु गोमद्यूयम्पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

एव। इत्। इन्द्रम्। वृषणम्। वज्रबाहुमिति वज्रऽबाहुम्। वसिष्ठासः। अभि। अर्चन्ति। अर्कैः। सः। नः। स्तुतः। वीरवदिति वीरऽवत्। धातु। गोमदिति गोऽमत्। यूयम्। पात। स्वस्तिभिरिति स्वस्तिऽभिः। सदा। नः॥५४॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - (वसिष्ठासः) (राज्यात विशेषरूपाने स्थिर असणारे प्रतिष्ठित वा कायम वास्तव्य असणारे नागरिक (वृषणम्‌) ज्या बलवान (वज्रबाहुम्‌) शस्त्रधारी (इन्द्रम्‌) शत्रुहन्ता (सेनापती) चा (अर्कैः) प्रशंसनीय कामें केल्याबद्दल विद्वानजन (अभ्यर्चन्ति) सत्कार करतात (एव) (त्या सेनापतीचा, हे प्रजाजनहो) (यूयम्‌) (इत्‌) तुम्हीदेखील त्याचा सत्कार करा. (सः) तो (स्तुतः) स्तुती केलेला वा बोलावलेला (निमंत्रित) सेनापती (नः) आम्हाला प्राप्त व्हावा. तसेच त्याने (गोमत्‌) गाय आदी उत्तम पशूंद्वारे व (वीरवत्‌) शूरवीरांद्वारे या राज्याला (धातु) धारण करावे आणि (हे राजपुरूषहो) तुम्हीदेखील (स्वस्तिभिः) (नः) आम्हाला आमचे (स्वस्तिभिः) सुखांद्वारे (सदा) नेहमी (पात) रक्षण करा (आम्हाला राजा व राजपुरूषांनी सदा सुखी आनंदी ठेवावे.) ॥54॥
Essence
भावार्थ - या मंत्रात उपमा अलंकार आहे. ज्याप्रमाणे राजपुरूषांनी प्रजाजनांचे रक्षण करावे, तद्वत प्रजाजनांदेखील (सहकार्य व विश्वास देऊन) राजपुरूषांची रक्षा केली पाहिजे ॥54॥
Subject
पुढील मंत्रात त्याच विषयी -