Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 20 / Mantra 53

90 Mantra
20/53
Devata- इन्द्रो देवता Rishi- विश्वामित्र ऋषिः Chhand- निचृद्बृहती Swara- मध्यमः
Mantra with Swara
आ म॒न्द्रैरि॑न्द्र॒ हरि॑भिर्या॒हि म॒यूर॑रोमभिः। मा त्वा॒ के चि॒न्नि य॑म॒न् विं न पा॒शिनोऽति॒ धन्वे॑व॒ ताँ२ऽइ॑हि॥५३॥

आ। म॒न्द्रैः। इ॒न्द्र॒। हरि॑भि॒रिति॒ हरि॑ऽभिः। या॒हि। म॒यूर॑रोमभि॒रिति॑ म॒यूर॑रोमऽभिः। मा। त्वा॒। के। चि॒त्। नि। य॒म॒न्। विम्। न। पा॒शिनः॑। अ॒ति॒धन्वे॒वेत्य॑ति॒धन्व॑ऽइव। तान्। इ॒हि॒ ॥५३ ॥

Mantra without Swara
आऽमन्द्रैरिन्द्र हरिभिर्याहि मयूररोमभिः । मा त्वा केचिन्नियमन्विन्ना पाशिनो ति धन्वेव ताँऽइहि ॥

आ। मन्द्रैः। इन्द्र। हरिभिरिति हरिऽभिः। याहि। मयूररोमभिरिति मयूररोमऽभिः। मा। त्वा। के। चित्। नि। यमन्। विम्। न। पाशिनः। अतिधन्वेवेत्यतिधन्वऽइव। तान्। इहि॥५३॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे (इन्द्र) ऐश्वर्यवान सेनापती, आपण (मन्द्रैः) प्रशंसनीय अशा (मयूररोमभिः) मोराच्या पंखाप्रमाणे (कोमळ व बहुरंगी) रोम असलेल्या (हरिभिः) घोड्यांसह (विविध रंगाच्या घोडदळासह) (तान्‌) त्या शत्रूने पराजित करण्यासाठी (याहि) जा. तिथे (त्वा) आपणास (पाशिनः) हाती पाश असलेले शिकारी जसे (विम्‌) पक्ष्यांना पकडण्यासाठी यत्न करतात (न) त्याप्रमाणे आपण (केचित्‌) कोणत्याही प्रकारच्या पाश वा बंधनात (मा) (नियमन्‌) सापडू नये (अशी आम्हा प्रजाजनांची सदिच्छा आहे) आपण (अतिधन्वेव) महान धनुर्धारी वीराप्रमाणे (विजयी होऊन) (इहि) इकडे (आपल्या राज्यात) यावे (ही आमची शुभकामना) ॥53॥
Essence
भावार्थ - या मंत्रात उपमा वा वाचकलुप्तोपमा अलंकार आहेत. सेनापतीने जेव्हां शत्रूवर विजय प्राप्त करण्यासाठी जावे, तेंव्हा सर्वदृष्ट्या आपल्या शक्तीचा अनुमान करावा, खात्री करून घ्यावी. युद्धासाठी निघताना आपल्याजवळ आवश्यक सैन्यदळ, सामग्री आहे का याच निश्चय करावा आणि विजय संपादून परतावे. तसेच ज्यायोगे शत्रू आपल्यावर वरचढ होणार नाही, याचा विचार करून युद्धाचा आरंभ करावा) ॥53॥
Subject
पुनश्च, तोच विषय -