Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 20 / Mantra 12

90 Mantra
20/12
Devata- विश्वेदेवा देवताः Rishi- प्रजापतिर्ऋषिः Chhand- निचृत् प्रकृतिः Swara- धैवतः
Mantra with Swara
प्र॒थ॒मा द्वि॒तीयै॑र्द्वि॒तीया॑स्तृ॒तीयै॑स्तृ॒तीयाः॑ स॒त्येन॑ स॒त्यं य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञो यजु॑र्भि॒र्यजू॑षि॒ साम॑भिः॒ सामा॑न्यृ॒ग्भिर्ऋचः॑। पुरोऽनुवा॒क्याभिः पुरोऽनुवा॒क्या या॒ज्याभिर्या॒ज्या वषट्का॒रैर्व॑षट्का॒राऽ आहु॑तिभि॒राहु॑तयो मे॒ कामा॒न्त्सम॑र्धयन्तु॒ भूः स्वाहा॑॥१२॥

प्र॒थ॒मा। द्वि॒तीयैः॑। द्वि॒तीयाः॑। तृ॒तीयैः॑। तृ॒तीयाः॑। स॒त्येन॑। स॒त्यम्। य॒ज्ञेन॑। य॒ज्ञः। यजु॑र्भि॒रिति॒ यजुः॑ऽभिः। यजू॑षि। साम॑भि॒रिति॒ साम॑ऽभिः। सामा॑नि। ऋ॒ग्भिरित्यृ॒क्ऽभिः। ऋचः॑। पु॒रो॒नु॒वा॒क्या᳖भि॒रिति॑ पुरःऽअनुवा॒क्याभिः। पु॒रो॒नु॒वा॒क्या॒ इति॑ पुरःऽअनुवा॒क्याः । भिः᳖या॒ज्या । ᳖या॒ज्याः। व॒ष॒ट्का॒रैरिति॑ वषट्ऽका॒रैः। राःकाष॒ट्का॒रा इति॑ वषट्ऽव ।आहु॑तिभि॒रित्याहु॑तिऽभिः। आहु॑तय॒ इत्याऽहु॑तयः। मे॒। कामा॑न्। सम्। अ॒र्ध॒य॒न्तु॒। भूः। स्वाहा॑ ॥१२ ॥

Mantra without Swara
प्रथमा द्वितीयैर्द्वितीयास्तृतीयैस्तृतीयाः सत्येन सत्यँयज्ञेन यज्ञो यजुर्भिर्यजूँषि सामभिः सामान्यृग्भिरृचः पुरोनुवाक्याभिः पुरोनुवाक्या याज्याभिर्याज्या वषट्कारैर्वषट्काराऽआहुतिभिरहुतयो मे कामान्त्समर्धयन्तु भूः स्वाहा ॥

प्रथमा। द्वितीयैः। द्वितीयाः। तृतीयैः। तृतीयाः। सत्येन। सत्यम्। यज्ञेन। यज्ञः। यजुर्भिरिति यजुःऽभिः। यजूषि। सामभिरिति सामऽभिः। सामानि। ऋग्भिरित्यृक्ऽभिः। ऋचः। पुरोनुवाक्याभिरिति पुरःऽअनुवाक्याभिः। पुरोनुवाक्या इति पुरःऽअनुवाक्याः। याज्याभिः। याज्याः। वषट्कारैरिति वषट्ऽकारैः। वषट्कारा इति वषट्ऽकाराः। आहुतिभिरित्याहुतिऽभिः। आहुतय इत्याऽहुतयः। मे। कामान्। सम्। अर्धयन्तु। भूः। स्वाहा॥१२॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - (पृथ्वी आदी पदार्थ, वेद आणि वेदोक्त क्रिया, यज्ञ विधी, यासंबंधी जाणण्यास इच्छुक एक याज्ञिक साधक विद्वानांस म्हणतो) हे विद्वज्जनहो, ज्याप्रमाणे (प्रथमाः) पूर्वी सांगितलेले पृथ्वी आदी आठ वसु (द्वितीयैः) दुसऱ्या अकरा प्राण आदी रूद्रांसह (सहकार्य करतात, तसे आपणही मला ज्ञान द्या) आणि जसे (द्वितीयाः) दुसरे अकरा रूद्र (तृतीयैः) तिसऱ्या बारा महिन्यांसह व (तृतीयाः) तिसरे बारा महिने (एकमेकास देतात घेतात, तसे आपणही मला ज्ञान द्या) अशाप्रकारे (सत्येन) अविनाशी कारणासह (सत्यम्‌) नित्य कारण आणि (यज्ञेन) शिल्प विद्यारूप क्रियेसह (यज्ञः) शिल्पक्रिया (सहकार्य करते, तत्व आणि तत्त्वाचे व्यावहारिक रूप जसे एक आहे तसे तुम्हीही माझ्याशी एक व्हा.) जसे (यजुर्भिः अयुर्वेदोक्त क्रियांसह (यजूंषि) अयुर्वेदोक्त क्रिया, आणि (सामभिः) सामवेदोक्त विद्येसह (सामानि) सामवेदस्थ क्रिया, तसेच (ऋग्भिः) ऋग्वेदोक्त विद्या क्रियांसह (ऋचः) ऋग्वेदस्थ व्यवहार (जोडून आहेत, विद्या व त्याचे क्रियात्मक रूप भिन्न नाहीत साम, यजुः आणि ऋग्वेद यातील सिद्धांत अणि क्रिया एकच आहेत, तद्वत हे विद्वज्जनहो, आपणही माझ्याशी ,क व्हा.) तसेच ज्याप्रमाणे (पुरोनुवाक्याभिः) अथर्ववेदोक्त प्रकरणांसह (पुरोनुवास्याः) अथर्ववेदोक्त व्यवहार, आणि (याज्याभिः) याज्ञिक क्रियांसह (याज्याः) ज्या यज्ञविधी आहेत, ज्या (वषट्कारैः) उत्तम कर्मांसह (वषट्काराः) उत्तम क्रिया आणि (आहुतिभिः) होम-विधींसह (आहुतयः) आहुती संबंधित आहेत, (स्वाहा) सत्य क्रियांसह जसे या सर्व (भूः) भूमीत विद्यमान पदार्थांनी (मे) माझ्या (कामान्‌) इच्छा (समर्धयन्तु) पूर्ण कराव्यात. हे विद्वज्जन, आपणही त्याप्रमाणे मला कार्यपूर्तीसाठी ज्ञान द्या, उपदेश द्या. ॥12॥
Essence
भावार्थ - अध्यापक आणि उपदेशकांचे कर्तव्य आहे की त्यानी वेदांचे अध्ययन करून, पृथ्वी आदी पदार्थ आणि पदार्थ-विद्या (भौतिकशास्त्र यांचे ज्ञान प्राप्त करून, त्या पदार्थांच्या गुण शोधून काढावेत आणि त्याप्रमाणे त्याचे व्यावहारिक रूप तयार करून (सिद्धांत आणि क्रियात्मक रूप जाणून घेऊन त्या विद्यांमधे सर्व लोकांना निपुण करावे. ॥12॥
Subject
पुनश्च, तोच विषय -