Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 19 / Mantra 7

95 Mantra
19/7
Devata- सोमो देवता Rishi- आभूतिर्ऋषिः Chhand- भुरिक् त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
नाना॒ हि वां॑ दे॒वहि॑त॒ꣳ सद॑स्कृ॒तं मा सꣳसृ॑क्षाथां पर॒मे व्यो॑मन्। सुरा॒ त्वमसि॑ शु॒ष्मिणी॒ सोम॑ऽए॒ष मा मा॑ हिꣳसीः॒ स्वां योनि॑मावि॒शन्ती॑॥७॥

नाना॑। हि। वा॒म्। दे॒वहि॑त॒मिति॑ दे॒वऽहि॑तम्। सदः॑। कृ॒तम्। मा। सम्। सृ॒क्षा॒था॒म्। प॒र॒मे॒। व्यो॑म॒न्निति॒ विऽओ॑मन्। सुरा॑। त्वम्। असि॑। शु॒ष्मिणी॑। सोमः॑। ए॒षः। मा। मा॒। हि॒ꣳसीः॒। स्वाम्। योनि॑म्। आ॒वि॒शन्तीत्या॑ऽवि॒शन्ती॑ ॥७ ॥

Mantra without Swara
नाना हि वान्देवहितँ सदस्कृतम्मा सँसृक्षाथाम्परमे व्योमन् । सुरा त्वमसि शुष्मिणी सोमऽएष मा मा हिँसीः स्वाँयोनिमाविशन्ती ॥

नाना। हि। वाम्। देवहितमिति देवऽहितम्। सदः। कृतम्। मा। सम्। सृक्षाथाम्। परमे। व्योमन्निति विऽओमन्। सुरा। त्वम्। असि। शुष्मिणी। सोमः। एषः। मा। मा। हिꣳसीः। स्वाम्। योनिम्। आविशन्तीत्याऽविशन्ती॥७॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे राजा आणि हे प्रजाजनहो, (नाना) अनेक प्रकारें (सदःकृतम्‌) स्थपित वा प्रचलित (देवहितम्‌) विद्वानांना प्रिय असे आचरण (वाम्‌) तुम्हा दोघांना प्राप्त व्हावे. (राजा आणि प्रजाजनांनी एकमेकाशी प्रिय आचरण करावे) (हि) निश्चयाने वा अवश्यमेव (स्वाम्‌) (योनिम्‌) आपल्या बलदायक अशा सोमलता आदी ज्या औषधी लता आहेत, त्या (त्वम्‌) तुमच्या (परमे) उत्कृष्ट (व्योमन्‌) बुद्धीरूप आकाशात (असि) आहेत. (त्या लतांच्या सेवनाने तुमची बुद्धी उत्तम व्हावी) तुम्ही कधीही प्रमादकारी (वा नशा आणणाऱ्या) पदार्थांचे (मा) (संसृक्षाथां) सेवन करू नका. हे विद्वान पुरूष, (एषः) हा जो (सोमः) सोम आदी औषधीसमूह आहे, त्याला तसेच (मा) मला तुम्ही (मा) (हिंसी) नष्ट करू नका. ॥7॥
Essence
भावार्थ - जो राजा अथवा जे प्रजाजन नेहमी बुद्धी, बल, आरोग्य आणि जीवनशक्ती देणाऱ्या औषधी रसांचे सेवन करतात आणि नशा आणणाऱ्या मदकारी पदार्थांचे सेवन करीत नाहीत, ते या जन्मीं व परजन्मीं धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष या पुरूषार्थांची प्राप्ती करण्यात यशस्वी होतात. ॥7॥
Subject
राजा कसा असावा आणि प्रजा कशी असावी, याविषयी -