Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 17 / Mantra 6

99 Mantra
17/6
Devata- अग्निर्देवता Rishi- मेधातिथिर्ऋषिः Chhand- आर्षी त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
उप॒ ज्मन्नुप॑ वेत॒सेऽव॑तर न॒दीष्वा। अग्ने॑ पि॒त्तम॒पाम॑सि॒ मण्डू॑कि॒ ताभि॒राग॑हि॒ सेमं नो॑ य॒ज्ञं पा॑व॒कव॑र्णꣳ शि॒वं कृ॑धि॥६॥

उप॑। ज्मन्। उप॑। वे॒त॒से। अव॑। त॒र॒। न॒दीषु॑। आ। अग्ने॑। पि॒त्तम्। अ॒पाम्। अ॒सि॒। मण्डू॑कि। ताभिः॑। आ। ग॒हि॒। सा। इ॒मम्। नः॒। य॒ज्ञम्। पा॒व॒कव॑र्ण॒मिति॑ पाव॒कऽव॑र्णम्। शि॒वम्। कृ॒धि॒ ॥६ ॥

Mantra without Swara
उप ज्मन्नुप वेतसेवतर नदीष्वा । अग्ने पित्तमपामसि मण्डूकि ताभिरागहि सेमन्नो यज्ञम्पावकवर्णँ शिवङ्कृधि ॥

उप। ज्मन्। उप। वेतसे। अव। तर। नदीषु। आ। अग्ने। पित्तम्। अपाम्। असि। मण्डूकि। ताभिः। आ। गहि। सा। इमम्। नः। यज्ञम्। पावकवर्णमिति पावकऽवर्णम्। शिवम्। कृधि॥६॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - (पती वा घरातील वृद्ध पुरुष गृहस्वामिनीला म्हणत आहेत) (अग्ने) अग्नीप्रमाणे तेजस्विनी आणि (मण्डूकि) सुंदर अलंकारांनी सुभूषित हे विदुषी स्त्री, तू (ज्मन्‌) भूमीवर तसेच (नदीषु) नद्यांच्या जलप्रवाहातून तसेच (वेतसे) पसरलेल्या विशाल पदार्थांमधून (वृक्ष, झाडी, झुडपांचे वन यातून (अव, तर) कौशल्याने पार हो ( संकटातून मुक्त हो व आम्हांस मुक्त कर) अग्नी जसा (अपाम्‌) प्राण्यांच्या वा पाण्याच्या (पित्तम्‌) तेजाचे प्रत्यक्ष रुप (असि) आहे (शरीरातील अदृश्‍य प्राणात व जलात अग्नी विद्यमान असतो, तोच आग या रुपाने डोळ्यांना दिसतो) त्या अग्नीप्रमाणे तू (ताभि:) त्या प्राण व जलासह (उत्साहाने व सौम्यपणे) आम्हास (उप आ गहि) प्राप्त हो (आमच्याशी उल्हासित व शांत मनाने वागत जा) (सा) अशी ती म्हणजे तू (न:) आम्हा घरातील पुरुष मंडळीसाठी (पावकवर्णम्‌) अग्नीवत दीप्तीमान (इमम्‌) या (यज्ञम्‌) गृहाश्रमरूप यज्ञात (शिवम्‌) मंगलमय (ठप, आ, कृधि) हो, (गृहाश्रम यशस्वी कर) ॥6॥
Essence
भावार्थ - या मंत्रात वाचकलुप्तोपमा आहे. पति-पत्नी या दोघांनी प्रयत्नपूर्वक सर्वेकार्ये पूर्ण करीत आपल्या गृहाश्रम शुद्ध आचारणाद्वारे पवित्र व कल्याणकारी करावा ॥6॥
Subject
स्त्री-पुरुषांनी एकमेकाशी कसे वागावे, याविषयी-