Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 17 / Mantra 49

99 Mantra
17/49
Devata- सोमवरुणादेवा देवताः Rishi- अप्रतिरथ ऋषिः Chhand- आर्षी त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
मर्मा॑णि ते॒ वर्म॑णा छादयामि॒ सोम॑स्त्वा॒ राजा॒मृते॒नानु॑ वस्ताम्। उ॒रोर्वरी॑यो॒ वरु॑णस्ते कृणोतु॒ जय॑न्तं॒ त्वानु॑ दे॒वा म॑दन्तु॥४९॥

मर्मा॑णि। ते॒। वर्म॑णा। छा॒द॒या॒मि॒। सोमः॑। त्वा॒। राजा॑। अ॒मृते॑न। अनु॑। व॒स्ता॒म्। उ॒रोः। वरी॑यः। वरु॑णः। ते॒। कृ॒णो॒तु॒। जय॑न्तम्। त्वा॒। अनु॑। दे॒वाः। म॒द॒न्तु॒ ॥४९ ॥

Mantra without Swara
मर्माणि ते वर्मणा छादयामि सोमस्त्वा राजामृतेनानु वस्ताम् । उरोर्वरीयो वरुणस्ते कृणोतु जयन्तन्त्वानु देवा मदन्तु ॥

मर्माणि। ते। वर्मणा। छादयामि। सोमः। त्वा। राजा। अमृतेन। अनु। वस्ताम्। उरोः। वरीयः। वरुणः। ते। कृणोतु। जयन्तम्। त्वा। अनु। देवाः। मदन्तु॥४९॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - (सेनाधिकारी आपल्या चमूतील, सैनिकाला उद्देशून म्हणत आहे) हे युद्धासाठी सज्ज होणाऱ्या वीर सैनिका, मी (तुझा चमूप्रमुख) (ते) तुझ्या शरीरातील जी (मर्माणि) मर्मस्थळें आहेत म्हणजे ज्या अवयवावर मार लागल्यानंतर मृत्यू संभवतो, अशा तुझ्या शरीरअवयवांना (वर्मणा) शरीररक्षणाचे साधन जो कवच, त्या कवचाद्वारे (छादयामि) झाकून घेतो (तुझे मर्मस्थळ सुरक्षित करतो) त्यानंतर (सोम:) शान्ती आदी सद्गुणांनी तसेच (राजा) विद्या न्याय व विनय, यांनी कीर्तिमान असा राजा (अमृतेन) समस्त रोगनिवारक अमृतमय औषधीद्वारा (त्वा) तुला अनु, वस्ताम्‌) सक्षेम, वा नीरोग करो. तो (वरूण:) सर्वोत्तम सद्गुणी राजा (उरो:) अनेक गुणांनी व ऐश्‍वर्याद्वारे (ते) तुला (वंरीय:) अधिकाधिक ऐश्‍वर्यसंपन्न ) (कृणोतु) करो. (सैन्याधिकाऱ्यांने सैनिकाला अस्त्र-शस्त्रांसह सुरक्षेची कवच आदी साधने पुरवावीत. तसेच सैनिक युद्धात जखमी झाला, तर औषधोपचार करावा आणि वीरत्व गाजविलेल्या सैनिकांना धन पुरस्कार आदी देऊन त्यांचा सन्मान करावा ॥49॥
Essence
भावार्थ- सैन्य प्रमुखांनी सर्व योद्धा सैनिकांसाठी शरीररक्षणाची साधने पुरवावीत आणि त्या सैनिकांना निरंतर उत्साह व अनुमोदन देत रहावे की ज्यायोगे ते दृढनिश्‍चयी होऊन युद्धात अवश्‍यमेव विजय प्राप्त करतील. ॥49॥
Subject
पुढील मंत्रात, तोच विषय-