Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 17 / Mantra 23

99 Mantra
17/23
Devata- विश्वकर्मा देवता Rishi- भुवनपुत्रो विश्वकर्मा ऋषिः Chhand- भुरिगार्षी त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
वा॒चस्पतिं॑ वि॒श्वक॑र्माणमू॒तये॑ मनो॒जुवं॒ वाजे॑ऽअ॒द्या हु॑वेम। स नो॒ विश्वा॑नि॒ हव॑नानि जोषद् वि॒श्वश॑म्भू॒रव॑से सा॒धुक॑र्मा॥२३॥

वा॒चः। पति॑म्। वि॒श्वक॑र्माण॒मिति॑ वि॒श्वऽक॑र्माणम्। ऊ॒तये॑। म॒नो॒जुव॒मिति॑ मनः॒ऽजुव॑म्। वाजे॑। अ॒द्य। हु॒वे॒म॒। सः। नः॒। विश्वा॑नि। हव॑नानि। जो॒ष॒त्। वि॒श्वश॑म्भू॒रिति॑ वि॒श्वऽश॑म्भूः। अव॑से। सा॒धुक॒र्मेति॑ सा॒धुऽक॑र्मा ॥२३ ॥

Mantra without Swara
वाचस्पतिँविश्वकर्माणमूतये मनोजुवँवाजेऽअद्या हुवेम । स नो विश्वानि हवनानि जोषद्विश्वशम्भूरवसे साधुकर्मा ॥

वाचः। पतिम्। विश्वकर्माणमिति विश्वऽकर्माणम्। ऊतये। मनोजुवमिति मनःऽजुवम्। वाजे। अद्य। हुवेम। सः। नः। विश्वानि। हवनानि। जोषत्। विश्वशम्भूरिति विश्वऽशम्भूः। अवसे। साधुकर्मेति साधुऽकर्मा॥२३॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे मनुष्यांनो, (सर्व नागरिक जनहो), आम्ही (राज्याचे नागरिक) उतये) राज्याच्या आणि स्वत:च्या रक्षणाकरिता ज्या (वाचस्पतिम्‌) वेदवाणीचा रक्षक असलेल्या (मनोजुवम्‌) मनाच्या वेगाप्रमाणे गतिमान आणि (विश्‍वकर्माणम्‌) सर्व कार्यात निष्णात असलेल्या महान पुरुषाला (वाजे) युद्ध आदी प्रसंगी (हुवेम्‌) बोलावतो (स:) तो (विश्‍वशम्भू:) सर्वांना सुखकारक, आणि (साधुकर्मा) धर्मयुक्त कार्य करणारा विद्वान (न:) आमच्या अवसे) रक्षणाकरिता (अद्य) आज (विश्‍वानि) सर्व (हवनानि) ग्रहणीय वा चांगल्या कामांत (जोषत्‌) सेवन करणारा आम्ही आवाहन वा विनंती केल्यानंतर सर्व संकटप्रसंगी धावून येणारा) होवो (आमचा राष्ट्रपती वा राजा प्रजाजनांची दु:खे ओळखणारा व संकटे निवारणारा असावा) ॥23॥
Essence
भावार्थ - मनुष्यांना (वा राष्ट्रातील नागरिकांनी असे केले पाहिजे की ब्रह्मचर्याचे पालन करून सर्व विद्या अवगत केलेल्या, धर्मात्मा, उत्साही पुरुषास राज्याचा अधिपती (राजा, राष्ट्रपती) म्हणून निवडावे. तसेच तो (राज्याधिपती) पक्षपाती नसावा उत्तम कर्म करणारा, शारीरिक व आत्मिक शक्तीने संपन्न असून तो सर्व प्रजाजनांचे रक्षण करण्यात सक्षम असावा ॥23॥
Subject
कशा मनुष्यास राज्याचा अधिकारी म्हणून नियुक्त करावे, पुढील मंत्रात याविषयी प्रतिपादन केले आहे –