Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 14 / Mantra 22

31 Mantra
14/22
Devata- विदुषी देवता Rishi- विश्वदेव ऋषिः Chhand- निचृदुष्णिक् Swara- ऋषभः
Mantra with Swara
यन्त्री॒ राड् य॒न्त्र्यसि॒ यम॑नी ध्रु॒वासि॒ धरि॑त्री। इ॒षे त्वो॒र्जे त्वा॑ र॒य्यै त्वा॒ पोषा॑य त्वा॥२२॥

यन्त्री॑। राट्। य॒न्त्री। अ॒सि॒। यम॑नी। ध्रु॒वा। अ॒सि॒। धरि॑त्री। इ॒षे। त्वा॒। ऊ॒र्ज्जे। त्वा॒। र॒य्यै। त्वा॒। पोषा॑य। त्वा॒ ॥२२ ॥

Mantra without Swara
यन्त्री राड्यन्त्र्यसि यमनी धु्रवासि धरित्री । इषे त्वोर्जे त्वा रय्यै त्वा पोषाय त्वा लोकन्ताऽइन्द्रम्॥ गलितमन्त्रा----- लोकम्पृण च्छिद्रम्पृणाथो सीद धु्रवा त्वम् । इन्द्राग्नी त्वा बृहस्पतिरस्मिन्योनावसीषदन् ॥ ताऽअस्य सूददोहसः सोमँ श्रीणन्ति पृश्नयः । जन्मन्देवानाँविशस्त्रिष्वा रोचने दिवः । इन्द्रँविश्वाऽअवीवृधन्त्समुद्रव्यचसङ्गिरः । रथीतमँ रथीनाँवाजानाँ सत्पतिम्पतिम् ॥

यन्त्री। राट्। यन्त्री। असि। यमनी। ध्रुवा। असि। धरित्री। इषे। त्वा। ऊर्ज्जे। त्वा। रय्यै। त्वा। पोषाय। त्वा॥२२॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे पत्नी, तू (यन्त्री) यंत्राप्रमाणे स्थिर वा (या घरात) दृढ आहेस (राट्) प्रकाशमान (यन्त्री) यंत्राच्या स्थिरतेचे कारण जी पृथ्वी तू त्या पृथ्वीप्रमाणे (गराचा आधार) (असि) आहेस. (यमनी) तू आपल्या आकर्षणशक्ती (प्रेमळ व आकर्षक व्यक्तिमत्वांमुळे) (ध्रुवा) आकाशाप्रमाणे (आकर्षण शक्तीयुक्त तसेच) दृढ व स्थिर आहेस. तू (धर्त्री) सर्व शुभगुण धारण करणारी (असि) आहेस. (अशा अनेक गुणांची स्वामिनी) (त्वा) तुला मी (इषे) इच्छापूर्तीसाठी, (त्वा) तुला (ऊर्जे) पराक्रमप्राप्तीसाठी (त्वा) तुला (रप्यै) संपत्ती प्राप्तीसाठी (त्वा) तुला (पोषाय) तुझ्या आणि माझ्या (पोषाय) पुष्टीसाठी (उत्तम आरोग्यासाठी) मी ग्रहण करीत आहे. (तुला जीवनसंगिनी मानून सर्व सहकार्याची अपेक्षा करीत आहे) ॥22॥
Essence
भावार्थ - जी स्त्री भूमीप्रमाणे क्षमाशील, आकाशाप्रमाणे निश्चळ आणि यंत्रकतेप्रमाणे जितेंद्रिय असते, तीच आपल्या कुळाची कीर्ती वाढविते ॥22॥
Subject
स्त्री कशी असावी, पुढील मंत्रात हा विषय प्रतिपादित आहे -