Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 14 / Mantra 17

31 Mantra
14/17
Devata- ऋतवो देवताः Rishi- विश्वदेव ऋषिः Chhand- भुरिगतिजगती Swara- धैवतः
Mantra with Swara
आयु॑र्मे पाहि प्रा॒णं मे॑ पाह्यपा॒नं मे॑ पाहि व्या॒नं मे॑ पाहि॒ चक्षु॑र्मे पाहि॒ श्रोत्रं॑ मे पाहि॒ वाचं॑ मे पिन्व॒ मनो॑ मे जिन्वा॒त्मानं॑ मे पाहि॒ ज्योति॑र्मे यच्छ॥१७॥

आयुः॑। मे॒। पा॒हि॒। प्रा॒णम्। मे॒। पा॒हि॒। अ॒पा॒नमित्य॑प्ऽआ॒नम्। मे॒। पा॒हि॒। व्या॒नमिति॑ विऽआ॒नम्। मे॒। पा॒हि॒। चक्षुः॑। मे॒। पा॒हि॒। श्रोत्र॑म्। मे॒। पा॒हि॒। वाच॑म्। मे॒। पि॒न्व॒। मनः॑। मे॒। जि॒न्व॒। आ॒त्मान॑म्। मे॒। पा॒हि॒। ज्योतिः॑। मे॒। य॒च्छ॒ ॥१७ ॥

Mantra without Swara
आयुर्मे पाहि प्राणम्मे पाहि अपानम्मे पाहि व्यानम्मे पाहि चक्षुर्मे पाहि श्रोत्रम्मे पाहि वाचम्मे पिन्व मनो मे जिन्वात्मानम्मे पाहि ज्योतिर्मे यच्छ ॥

आयुः। मे। पाहि। प्राणम्। मे। पाहि। अपानमित्यप्ऽआनम्। मे। पाहि। व्यानमिति विऽआनम्। मे। पाहि। चक्षुः। मे। पाहि। श्रोत्रम्। मे। पाहि। वाचम्। मे। पिन्व। मनः। मे। जिन्व। आत्मानम्। मे। पाहि। ज्योतिः। मे। यच्छ॥१७॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे पत्नी त पतीचे वचन आहे-तसेच पत्नीही पतीला म्हणत आहे) हे पती / हे पत्नी, या शरद ऋतूत तू (मे) माझ्या (आयु:) आयुष्याची (जीवनशक्तीची) (पाहि) रक्षा कर. (मे) माझ्या (प्राणम्) प्राणांचे (याहि) रक्षण कर. (मे) माझ्या (अपानम्) अपानवायूचे (पाहि) रक्षण कर. (मे) माझ्या (व्यानम्) व्यान वायूचे (पाहि) रक्षण कर (मे) माझ्या (चक्षु) नेत्रांचे (पाहि) रक्षण कर. (मे) माझ्या (श्रोत्रम्) कानांचे (पाहि) रक्षण कर (मे) मी माझ्या (वाचम्) वाणीद्वारे (पिम्व) चांगले बोलण्याचे उच्चारणाचे वळण लाव. (मे) माझे (मन:) मन (जिन्व) तप्तृ कर (मला सर्वथा आनंद व संतोष दे) (मे) माझ्या (आत्म्यानम्) चेतन आत्म्याचे (पाहि) रक्षण कर आणि (मे) मला (ज्योति:) ज्ञान-विज्ञान (यच्छ) दे (उत्तम विचार व विवेक (शिकव) (पती पत्नीला पत्नी पतीला म्हणते की शरद ऋतूत दोघांचे वागणे, आहार-विहार-आचार आदी असे असावेत की ज्यायोगे एकामुळे दुसर्‍याचे प्राणादी वायू, नेत्रादी इंद्रियें उत्तमपणे कार्यशक्ती संपन्न राहतील) ॥17॥
Essence
भावार्थ - स्त्रीने पुरुषाचे आणि पुरुषाने स्त्रीची (आहार-विचार-आचार यांमध्ये) निरंतर उन्नती होत राहील, असेच दोघांचे वागणे असावे. ॥17॥
Subject
पुढील मंत्रात तोच विषय वर्णित आहे -