Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 13 / Mantra 30

58 Mantra
13/30
Devata- प्रजापतिर्देवता Rishi- गोतम ऋषिः Chhand- आर्षी पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
अ॒पां गम्भ॑न्त्सीद॒ मा त्वा॒ सूर्य्यो॒ऽभिता॑प्सी॒न्माग्निर्वै॑श्वान॒रः। अच्छि॑न्नपत्राः प्र॒जाऽ अ॑नु॒वीक्ष॒स्वानु॑ त्वा दि॒व्या वृष्टिः॑ सचताम्॥३०॥

अ॒पाम्। गम्भ॑न्। सी॒द॒। मा। त्वा॒। सूर्य्यः॑। अ॒भि। ता॒प्सी॒त्। मा। अ॒ग्निः। वै॒श्वा॒न॒रः। अच्छि॑न्नपत्रा॒ इत्यच्छि॑न्नऽपत्राः। प्र॒जा इति॑ प्र॒ऽजाः। अ॒नु॒वीक्ष॒स्वेत्य॑नु॒ऽवीक्ष॑स्व। अनु॑। त्वा॒। दि॒व्या। वृष्टिः॑। स॒च॒ता॒म् ॥३० ॥

Mantra without Swara
अपाङ्गम्भन्त्सीद मा त्वा सूर्याभि ताप्सीन्माग्निर्वैश्वानरः । अच्छिन्नपत्राः प्रजा अनुवीक्षस्वानु त्वा दिव्या वृष्टिः सचताम् ॥

अपाम्। गम्भन्। सीद। मा। त्वा। सूर्य्यः। अभि। ताप्सीत्। मा। अग्निः। वैश्वानरः। अच्िछन्नपत्रा इत्यच्िछन्नऽपत्राः। प्रजा इति प्रऽजाः। अनुवीक्षस्वेत्यनुऽवीक्षस्व। अनु। त्वा। दिव्या। वृष्टिः। सचताम्॥३०॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - (मनुष्यास उपदेश केला आहे) हे मनुष्य, तू वसंत ऋतूत (अपाम्‌) जलाचा जो आधार वा स्थान (गम्भन्‌) म्हणजे मेघ (अशा जलमय प्रदेशाचा वा मेघाच्या दित स्थानाचा आश्रय घे) (सीद) त्याठिकाणी जाऊन रहा. तिथे (सूर्य:) सूर्य (त्वा) तुला (मा) (अभिताप्सीत्‌) अति उष्णता वा दाह देणार नाही. (वैश्‍वानर:) सर्व मनुष्यांना प्रकाश देणारी (अग्नि:) आग अथवा विद्युत यांनी (त्वा) तुला (मा) (अभिताप्सीत्‌) साह वा ताप देऊ नये (तुला उन्हाचा, उन्हाळ्याचा त्रास होऊ नये) (अच्छिन्नपत्रा:) अभिन्न वा पूर्ण स्वस्थ अवयव असलेली तुझी (प्रजा:) मुलें-मुली (अनु त्या) तुला अनुकूल वा आज्ञाकारी राहील आणि (दिव्या) दिव्य उत्तम गुणांनी परिपूर्ण (वृष्टि:) वृष्टी (सचताम्‌) तुला निरंतर प्राप्त व्हावी. (अशी माझी (विद्वानाची) कामना आहे) आणि तू (अनुवीक्षस्व) असे होण्यासाठी यत्न कर (वसंत ऋतूतील जल, अग्नी, वृष्टी तुला कशी अनुकूल होईल, त्यांचे लाभ तुला कसे मिळतील, याविषयी विचार कर) ॥30॥
Essence
भावार्थ - लोकांनी वसंत आणि ग्रीष्म ऋतूच्या मधल्या काळात जलाशय जवळ असलेल्या थंड हवेच्या ठिकाणी जाऊन राहिलेली ज्यायोगे त्यांना उन्हाळ्याचा त्रास होऊ नये. तसेच या ऋतूंत असा यज्ञ करावा की ज्यायोगे यथोचित प्रमाणाला वृष्टी होईल आणि सर्व प्रजा आनंदित राहील. ॥30॥
Subject
पुढील मंत्रातदेखील तोच विषय (वसंत ऋतूचे लाभ) वर्णिला आहे -