Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 13 / Mantra 2

58 Mantra
13/2
Devata- अग्निर्देवता Rishi- वत्सार ऋषिः Chhand- विराट् त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
अ॒पां पृ॒ष्ठम॑सि॒ योनि॑र॒ग्नेः स॑मु॒द्रम॒भितः॒ पिन्व॑मानम्। वर्ध॑मानो म॒हाँ२ऽआ च॒ पुष्क॑रे दि॒वो मात्र॑या वरि॒म्णा प्र॑थस्व॥२॥

अ॒पाम्। पृ॒ष्ठम्। अ॒सि॒। योनिः॑। अ॒ग्नेः। स॒मु॒द्रम्। अ॒भितः॑। पिन्व॑मानम्। वर्ध॑मानः। म॒हान्। आ। च॒। पुष्क॑रे। दि॒वः। मात्र॑या। व॒रि॒म्णा। प्र॒थ॒स्व॒ ॥२ ॥

Mantra without Swara
अपाम्पृष्ठमसि योनिरग्नेः समुद्रमभितः पिन्वमानम् । वर्धमानो महाँऽआ च पुष्करे दिवो मात्रया वरिम्णा प्रथस्व ॥

अपाम्। पृष्ठम्। असि। योनिः। अग्नेः। समुद्रम्। अभितः। पिन्वमानम्। वर्धमानः। महान्। आ। च। पुष्करे। दिवः। मात्रया। वरिम्णा। प्रथस्व॥२॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - परम पुरुषा (सर्वज्ञानी परमेश्‍वरा) तूच (अभित:) सर्वदिशांत असून सर्वत्रव्यापक आहेस. (अपाम्‌) आकाश, दिशा, विद्युत, प्राण अथवा जलाचा तूच (पृष्ठम्‌) आधार आहेस. (समुद्रम्‌) आकाश जसे सागराला आणि सागर जसे आकाशाला (पिन्वमानम्‌) सिंचित करतो. (ती तुझीच लीला आहे) अशा (अग्ने:) विद्युत आदी अग्नीच विविध रुपांचे (योनि:) कारण असलेल्या (दिव:) प्रत्यक्ष पदार्थांचा (मात्रया) आपल्या ज्ञान सामर्थ्याने निर्माण करणाऱ्या, (पुष्करे) हृदयरूप अंतरिक्षात (वर्धमान:) वृद्धींगत (होत अनुभुत) होणाऱ्या (परमेश्‍वराची आम्ही उपासना करतो) हे परमेश्‍वरा, (च) आणि (महान्‌) तूच सर्वांहून श्रेष्ठ वा सर्वांना पूज (असि) आहेस. तू आम्हा उपासकांच्या (हृदयात) आपल्या (वरिम्णा) व्यापकत्वशक्तीद्वारे (आ प्रथस्व) प्रकट हो (हृदयात अनुभूत हो) ॥2॥
Essence
भावार्थ - ज्या सत्‌, चित्‌ आणि आनंद स्वरूप परमेश्‍वराच्या, सर्व जगदुत्पादकाच्या, सर्वत्र व्यापक असलेल्या, सर्वोत्तम सर्वशक्तिमान परमेश्‍वराची उपासना केल्याने समस्त विद्यादी अनंत गुणांची प्राप्ती होते, त्याची उपासना मनुष्यांनी का बरे करूं नये! (अर्थात अवश्‍य करावी) ॥2॥
Subject
पुढील मंत्रात परमेश्‍वराच्या उपासनेविषयी सांगितले आहे -