Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 12 / Mantra 48

117 Mantra
12/48
Devata- अग्निर्देवता Rishi- विश्वामित्र ऋषिः Chhand- भुरिगार्षी पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
अग्ने॒ यत्ते॑ दि॒वि वर्चः॑ पृथि॒व्यां यदोष॑धीष्व॒प्स्वा य॑जत्र। येना॒न्तरि॑क्षमु॒र्वात॒तन्थ॑ त्वे॒षः स भा॒नुर॑र्ण॒वो नृ॒चक्षाः॑॥४८॥

अग्ने॑। यत्। ते॒। दि॒वि। वर्चः॑। पृ॒थि॒व्याम्। यत्। ओष॑धीषु। अ॒प्स्वित्य॒प्ऽसु। आ। य॒ज॒त्र॒। येन॑। अ॒न्तरि॑क्षम्। उ॒रु। आ॒त॒तन्थेत्या॑ऽत॒तन्थ॑। त्वे॒षः। सः। भा॒नुः। अ॒र्ण॒वः। नृ॒चक्षा॒ इति॑ नृ॒ऽचक्षाः॑ ॥४८ ॥

Mantra without Swara
अग्ने यत्ते दिवि वर्चः पृथिव्याँ यदोषधीष्वप्स्वा यजत्र । येनान्तरिक्षमुर्वाततन्थ त्वेषः स भानुरर्णवो नृचक्षाः ॥

अग्ने। यत्। ते। दिवि। वर्चः। पृथिव्याम्। यत्। ओषधीषु। अप्स्वित्यप्ऽसु। आ। यजत्र। येन। अन्तरिक्षम्। उरु। आततन्थेत्याऽततन्थ। त्वेषः। सः। भानुः। अर्णवः। नृचक्षा इति नृऽचक्षाः॥४८॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - (यजत्र) संगती करण्यासाठी योग्य असे हे (अग्ने) विद्वान, (यत्‌) जे (ते) तुमच्या अग्नीप्रमाणे तेजस्वी (दिवि) द्योतनशील आत्म्यात (वर्च:) उत्तम विज्ञान आहे, ते (यत्‌) जे जे (पृथिन्याम्‌) पृथिवीत (ओषधी पु) यव आदी औषधींमध्ये आणि (अप्सु) प्राणांत वाजलात (वर्च:) तेज गुण आहेत, (त्या गुणांना तुम्ही जाणता) (येन) त्याद्वारे (नृचक्षा:) मनुष्यांना प्रकाश देणारा (भानु:) सूर्याचा तेज आणि (अर्णव:) जल-वृष्टी करणारी (त्वेष:) शक्ती आहे, त्यास जाणून घेऊन तुम्ही (येन) त्या ज्ञानाला (अन्तरिक्षम्‌)आकाशापर्यंत (उरु) पूर्ण वा अधिकपणे (आ त तन्थ) विस्तृत करता (औषधी, जल, सूर्य आणि वृष्टी यांचे ज्ञान संपादन करून अंतरिक्षापर्यंतचे ज्ञान मिळविता) (स:) ते ज्ञान आपण आम्हा सर्वांसाठी द्या. ॥48॥
Essence
भावार्थ - येथे वाचकलुप्तोपमा अलंकार आहे. या जगातील ज्या ज्या पदार्थांचे ज्ञान-विज्ञान ज्या ज्या विद्वानाला आहे वा होईल, ते ते ज्ञान-विज्ञान इतरांनाही शीघ्र व अवश्‍य सांगावे, जर तसे सांगितले नाही, तर ते नष्ट होईल आणि कोणालाही ज्ञात राहणार नाही (परिणामी मानव जातीची हानी होईल) ॥48॥
Subject
अध्यापकांनी सर्व विद्यार्थ्यांना निष्कपटभावाने (भेदभाव न करता) शिकवावे, याविषयी :